NOVI BEČEJ

Stara varoš na obali Tise

Stara vojvođanska varoš Novi Bečej nalazi se na severozapadu Banata, na levoj obali Tise, 58 kilometara severoistočno od Novog Sada a 113 kilometara severno od Beograda. Novi Bečej je jedan od većih gradova Potisja; smešten na samoj obali Tise sa prelepim kejom, 66 kilometara od njenog ušća u Dunav kod Slankamena na jugu. Prema popisu stanovništva iz 2011. u opštini Novi Bečej živi 23.847 stanovnika, dok u samom Novom Bečeju živi 13.123 stanovnika.
Novi Bečej je kao i većina drugih opština Vojvodine multietnička sredina. Većinsko stanovništvo čine Srbi koji u ukupnom broju stanovnika opštine učestvuju sa 70 odsto, Mađari čine 19 odsto stanovnika opštine, Romi 3,5 odsto, dok pripadnici ostalih nacija ne učestvuju sa više od jedan odsto u ukupnom broju stanovnika opštine. Sa svojih 609 kvadratnih kilometara površine, opština Novi Bečej se nalazi u grupi vojvođanskih opština srednje veličine. Obuhvata grad Novi Bečej i još tri naselja; Kumane, Novo Miloševo i Bočar. Opština administrativno pripada Srednjebanatskom upravnom okrugu. Na zapadu se graniči sa opštinama Ada i Bečej, na jugu sa opštinom Žabalj, na jugoistoku i istoku sa područjem grada Zrenjanina, a na severoistoku i severu sa opštinom Kikinda.
Novi Bečej je dobro saobraćajno povezan sa svojom okolinom i drugim mestima Vojvodine i Srbije. Glavna saobraćajna veze je poprečni vojvođanski magistralni put M 3 koji ga na zapadu preko Bečeja i Srbobrana povezuje sa međunarodnim auto putem Beograd-Budimpešta, a na severoistoku sa Kikindom i rumunskom granicom Regionalnim putem preko Melenaca na jugoistoku povezan je sa magistralnim putem M 24, odnosno sa Zrenjaninom. Železničku vezu sa svojom okolinom Novi Bečej ostvaruje železničkom prugom koja ga preko Novog Miloševa na severoistoku povezuje sa Kikindom, a preko Zrenjanina i Pančeva sa Beogradom na jugu. Pored reke Tise koja ima status međnunarodnog plovnog puta, Novi Bečej vodenu saobraćajnu vezu uspostavlja i kanalom "Dunav-Tisa-Dunav" koji ga povezuje sa Dunavom na severozapadu i jugoistoku.
Područje Novog Bečeja ima umereno-kontinentalnu klima sa obeležjima nizijske klime. Prosečna godišnja temperatura iznosi 11o C. Zime su umereno hladne, a leta suva i topla. Najtopliji mesec je jul, a najhladniji januar. Od vetrova je najprisutnija košava, snažan jugoistočni vetar koji najčešće duva u rano proleće i u poznu jesen. Reljef novobečejskog atara je ravničarskog karaktera, sa dve posebne reljefne celine; niskom aluvijalnom ravni Tise i lesnom terasom kao višom celinom. Nadmorska visina područja kreće se od 76 do 86 metara, dok sam Novi Bečej leži na nadmorskoj visini od 80 metara. Zemljište novobečejskog atara je izuzetno plodno. Čine ga najplodniji zemljišni tipovi - černozemi i livadske crnice, pa su uslovi za poljoprivredu veoma povoljni.
Osnovu hidrografske mreže Novog Bečeja čini reka Tisa sa svojim meandrima i mrtvajama koja novobečejskim atarom teće u dužini od oko 20 kilometara i kanal "Dunav-Tisa-Dunav" (DTD) koji se istočno od Novog Bečeja račva na pravac ka jugoistoku prema Zrenjaninu i Banatskoj Palanci i na pravac ka severoistoku prema Kikindi. Kod Novog Bečeja na Tisi je izgrađena brana koja predstavlja najveći objekat na Kanalu DTD. Brana ima sedam prelivnih polja i brodsku prevodnicu. Branom je pregrađeno korito Tise za veliku vodu u dužini od 520 metara. Na stubovima brane projektovan je drumski most kao saobraćajna veza između Banata i Bačke. Povoljan geografski položaj i blizina Tise uticali su da ljudi područje Novog Bečeja naseljavaju još od praistorije, počev od neolita, bronzanog i gvozdenog doba, preko Saramata, Avara i Rimljana u prvim vekovima nove ere, do Slovena i Ugara u srednjem veku. O naseljenosti ovog prostora još u praistoriji svedoči višeslojno arheološko nalazište Matejski brod koje se nalazi severoistočno od Novog Bečeja sa ostacima praistorijskih naselja starčevačke, ranovinčanske i potiske kulture. Bečej se prvi put u pisanim dokumentima pominje 1091. godine kao tvrđava na Tisi koja se nalazila na jednoj od rečnih ada, kilometar i po uzvodno od današnjeg naselja. Ova tvrđava je posle viševekovnog postojanja porušena 1701. godine po odredbama Karlovačkog mira. O naseljenosti ovog područja u dalekoj prošlosti svedoče i ostaci benediktanske crkve Arače u blizini Novog Miloševa koja po pretpostavkama potiče iz XIII veka. Tokom srednjeg veka Bečej je bio u sastavu ugarskog kraljevstva. Godine 1331. je proglašen za slobodan kraljevski grad. Mađarski istoričari smatraju da je bio u posedu porodice Bečei, po kojoj je poneo ime Bečej. Turci su ovo područje zauzeli sredinom XVI veka. Krajem XVII veka oni su Bečej porušili a srpsko stanovništvo je izbeglo u Bačku preko Tise i na njenoj desnoj obali osnovalo bački Bečej. Posle proterivanja Turaka iz Banata 1718. godine, izbeglo srpsko stanovništvo se delimično vratilo u svoj stari grad i obnovilo ga. Iako je ovo naselje bilo znatno starije od bačkog Bečeja, ponelo je ime Novi Bečej.
Posle oslobođenja od Turaka Novi Bečej se razvijao kao spahiluk, uporedo sa obližnjim selom Vranjevom, sa kojim će u godinama koje su sledile srasti u jedno naselje. Vranjevo su sredinom XVIII veka naselili Srbi iz Potisja i Pomorišja. Krajem XVIII, početkom XIX veka u Novi Bečej se doselio veći broj Mađara i Nemaca. U to vreme formirani su urbani centri Novog Bečeja i Vranjeva sa nizom javnih, privrednih, sakralnih i stambenih zgrada. Novi Bečej je teško postradao u revolucionarnim zbivanjima i ratnim sukobima Mađara i Srba 1848/49. godine, kao i 1886. kada ga je zadesio veliki požar u kome je izgoreo veliki deo varoši. Novi Bečej je u XX vek ušao kao napredno mesto sa železnicom i razvijenom poljoprivrednom proizvodnjom, zahvaljujući kojoj je bio jedan od većih centara trgovine žitom u Austrougarskoj. Poljoprivreda je i danas okosnica razvoja novobečejskog kraja, sa naprednom i razvijenom ratarskom i stočarskom proizvodnjom. Pored poljoprivrede, Novi Bečej je danas poznat i po proizvodnji kvalitetnog crepa i keramičkih pločica u preduzeću "Polet", kao i po jedinstvenom vinu "Krokan" od autohtone vinove loze "Muskat krokan" koja se uzgaja na Bisernom ostrvu.
Novi Bečej ima uslove za razvoj više vrsta turizma; počev od nautičkog turizma na Tisi koja područjem opštine teče dužinom od oko 20 kilometara duž čije obele se nižu prelepi pejzaži, ade, peščane plaže, mrtvaje, ritovi i bare, do turizma posebnih interesa kao što su lov i ribolov na Tisi, njenim mrtvajama i kanalu "Dunav-Tisa-Dunav", zatim eko-turzma u dva parka prirode; "Slano kopovo" i "Stara Tisa kod Bisernog ostrva", te sportsko-rekteativnog turizma u kvalitetnim novobečejskim sportskim objektima koje koriste mnoge sportske ekipe za pripreme. Svi posetioci Novog Bečeja i njegove okoline uživaće i u obilasku starih zdanja i sakralnih građevina iz XVIII i XIX veka koje predstavljaju vredne kulturno-istorijske spomenike i spomenike arhitekture: srpskih crkava u Novom Bečeju i Vranjevu iz XVIII i XIX veka, žitnog magacina u Novom Bečeju iz 1780. godine, opštinske zgrade i kuće bogate porodice Glavaš u Vranjevu s početka XIX veka I drugih objekata. Izuzetno vredan kulturno-istorijski spomenik predstavlja benediktanska bazilika Arača iz XIII veka čiji se ostaci nalaze na lokalitetu 14 kilometara udaljenom od Novog Bečeja prema Novom Miloševu. U drugoj polovini XIX veka na prostoru novobečejske opštine podignuto je više dvoraca, reprezentativnih zdanja bogatih veleposednika; dvorac Sokolac kod Novog Bečeja, dvorac Gedeona Rohonjcija na Bisernom ostrvu, dvorac Lajoša Karačonjija u Novom Miloševu (Beodri), te dvorci Bajić i Heterlendi u Bočaru. Sa drevnom prošlošću i istorijom ovog kraja turisti se mogu upoznati u zavičajnom muzeju "Glavaševa kuća" u Novom Bečeju, u zavičajnom muzeju Novog Miloševa "Kotarki" i u jedinstvenom muzeju starih traktora, poljoprivredne mehanizacije i parnih mašina "Žeravica" u Novom Miloševu. Svi posetioci Novog Bečeja uživaće i u šetnji kejom na Tisi koji predstavlja jedno od najlepših i najuređenijih rečnih šetališta u Vojvodini. Nosilac kulturnog života u Novom Bečeju je Dom kulture koji tokom godine organizuje brojne kulturne manifestacije; filmske projekcije, pozorišne predstave, književne večeri, likovne izložbe, muzičke koncerte i smotre folklora. Značajno mesto na kulturnoj mapi Novog Bečeja zauzima i Narodna biblioteka koja je smeštena u jednoj od najlepših starih zgrada Novog Bečeja s početka XX veka. Gosti Novog Bečeja se neće pokajati ako posete neku od brojnih zabavno-turističkih i kulturnih manifestacija kao što su: nesvakidašnji festival solo pesme "Obzorja na Tisi - Dani Josifa Marinkovića", posvećen velikom kompozitoru Novobečejcu Josifu Marinkoviću sa takmičenjem mladih solo pevača i kompozitorskim konkursom za solo pesmu koji se održava svake godine u maju u Domu kulture, sredinom juna na keju Tise održava se zabavno-turistička manifestacija "Tisa reka ljubavi" koja sa brojnim zabavnim sadržajima predstavlja simbolično iščekivanje nesvakidanjeg prirodnog fenomena zvanog "Cvetanje Tise", Likovna kolonija "Tiska akademija akvarela" koja već blizu 20 godina sredinom avgusta okuplja veliki broj slikara akvarelista od čijih radova je formirana stalna postavka galerije ove kolonije u Domu kulture, velika kulturna i zabavno-turistička manifestacija
"Velikogospojinski dani" održava se krajem avgusta na više lokacija u gradu i predstavlja nesvakidašnju smotru tradicionalne i moderne kulture kroz niz programa kao što su nadmetanje tamburaških orkestara, prodajna izložba vina i etno-bazar, parada konjskih zaprega, takmičenje u kuvanju riblje čorbe, raznoliki zabavni programi za decu, te koncerti zabavne muzike.

Tiski cvet
Za reku Tisu vezan je jedan neobičan prirodni fenomen, nazvan cvetanje Tise, koji se zbiva sredinom juna svake godine. U mulju Tisinog korita kriju se prirodna staništa larvi insekta zvanog Tiski cvet (Palingenia longicauda). Tiski cvet je zapravo jedna vrsta leptira bele boje. U juna kada dostižu svoju punu zrelost, radi parenja izlaze na površinu reke i prekrivaju čitavu Tisu, te se stvara utisak da je reka "procvetala" sa milionima cvetova koji plove po njoj. Oformljeni odrasli Tiski cvet na kratko poleti iznad vode i posle nekoliko časova, do zalaska sunca, završava svoj kratki život. Posle parenja, najpre uginu mužjaci, dok ženke polažu jajašca na površini reke i obezbeđuju novu generaciju Tiskog cveta. Već milionima godina ovaj prirodni fenomen dešava se na delu reke između Kanjiže i Novog Kneževca i kod Novog Bečeja. Predstavlja svojevrsnu ritualnu ljubavnu igru insekata, koja se u svetu može viditi još samo na Žutoj reci u Kini. Svake godine sredinom juna u Novom Bečeju se na keju Tise održava zabavno-turistička manifestacija "Tisa reka ljubavi" koja sa brojnim zabavnim sadržajima predstavlja simbolično iščekivanje "Cvetanja Tise".

KRUŽNE TURE - NOVI BEČEJ
Muzej "Glavaševa kuća"
Glavaševa kuća Muzej "Žeravica" u Novom Miloševu
Muzej "Kotarka" u Novom Miloševu
Žitni magacin u Novom Miloševu
Crkva Svetog Nikole u Novom Bečeju
Kapela Manastir u Novom Bečeju
Crkva Svetog Jovana Preteče u Vranjevu
Rimokatolička crkva u Novom Bečeju
Rimokatolička crkva u Vranjevu
Opštinska zgrada u Vranjevu
Benediktanska crkva Arača
Dvorac Sokolac kod Novog Bečeja
Dvorac Rohonci na Bisernom ostrvu
Vino Krokan
Dvorac Karačonji u Beodri
Dvorci Hertelendi i Bajić u Bočaru
POSEBNI INTERESI
Lov i ribolov
Eko-turizam
Park prirode "Slano kopovo"
Park prirode "Stara Tisa kod Bisernog ostrva"
DOGAĐAJI
Velikogospojinski dani



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |