ZRENJANIN

Centar srpskog Banata

Najveći grad srpskog Banata Zrenjanin nalazi se 75 kilometara severno od Beograda, 50 kilometara severoistočno od Novog Sada i 50 kilometara zapadno od granice sa Rumunijom. Grad leži na obalama reke Begej, u središnjem delu Banata. U 22 naseljena mesta grada po popisu stanovništva iz 2011. godine živi 122.714 stanovnika, dok u samom gradu Zrenjaninu živi 75.743 stanovnika. I Zrenjanin je kao većina mesta u Vojvodini multietnička sredina, u kojoj žive pripadnici 20 različitih nacija. Večinsko stanovništvo je srpsko, koje čini 75 odsto stanovništva grada, Mađara ima 11 odsto, Rumuina, Slovaka i Roma po dva odsto, dok pripadnici ostalih nacija ne učestvuju sa više od jedan odsto u ukupnom broju stanovnika grada. Po površini teritoriji na kojoj se prostire od 1.326 kvadratnih kilometara, Zrenjanin je najveći grad u Vojvodini, a drugi po veličini u Srbiji. Na severu se graniči sa opštinom Kikinda, na istoku sa opštinama Žitište i Sečanj, sa Opovom i Kovačicom na jugoistoku, sa gradom Beogradom i njegovom opštinom Palilula na jugu, sa Titelom i Žabljom na zapadu i sa Novim Bečejom na severozapadu.
Zrenjanin je dobro saobraćajno povezan sa okolnim mestima i predstavlja svojevrsno saobraćajno čvorište u kome se ukršta više magistralnih i regionalnih puteva. Iz Zrenjanina se u Rumuniju može otići putem preko Žitišta i Srpske Crnje i putem preko Kikinde, u Vršac na jugoistoku putem preko Sečnja, u Pančevo na jugu putem preko Kovačice, u Beograd magistralnim putem M 24, a u Novi Sad magistralnim putem M 7. Zrenjanin je i železnicom dobro povezan sa okolnim mestima; Kikindom, Novim Sadom, Beogradom, Pančevom i Vršcom. Trenutno se vozom iz Zrenjanina može otići u Beograd i Kikindu.
Zrenjani i njegova okolinu imaju umereno-kontinentalnu klima sa obeležjima nizijske klime. Prosečna godišnja temperatura iznosi 11o C. Zime su malo hladnije, a leta suva i topla. Posebnu klimatsku specifičnost Zrenjaninu daje košava, snažan jugoistočni vetar koji najčešće duva u rano proleće i u poznu jesen. Reljef zrenjaninskog kraja je izrazito ravničarskog karaktera, sa nadmorskom visinom od 73 do 82 metara. Sam Zrenjanin se nalazi na nadmorskoj visini od 80 metara.
Područje Grada Zrenjanina je jedno od najgušćih rečnih i kanalskih čvorišta u Evropi. Njegovim područjem protiču četiri reke; Begej, Tisa, Tamiš i Dunav, kao i kanal "Dunav-Tisa-Dunav". Sam grad leži na obalama Begeja, koji se kod Perleza uliva u Tisu. Na oko 10 kilometara zapadno od Zrenjanina protiče Tisa. Četvrta reka koja protiče područjem Zrenjanina je Tamiš koja se kod Pančeva uliva u Dunav. Kanal "Dunav-Tisa-Dunav", ukupne dužine 960 kilometara, značajnom dužinom teče područjem Zrenjanina i predstavlja njegov veliki privredni resurs. Pored rečnih tokova, na području Zrenjanina se nalazi i više prirodnih i veštačkih akumulacija, jezera i bara. Jezerski sistem u centru Zrenjanina, nazvan "Begejska petlja", čine tri jezera nastala pregrađivanjem Begeja. U naselju Mužija postoje tri jezera nastala eksploatacijom peska. Kod Ečke je Specijalni rezervat prirode "Stari Begej - Carska Bara" koji ima status ramsarske oblast, odnosno svetski značajnog vodenog staništa. U ataru Elemira nalazi se jezero-bara Okanj, u Melencima Banja Rusanda sa jezerom slane vode, kod Stajićeva Petra bara, a kod Čente dva Čenćanska jezera. Na području Zrenjaninu postoji i više ribnjaka, među kojima je najveći i najpoznatiji ribnjak "Ečka". Kao retko koji grad, Zrenjanin je kroz svoju istoriju više puta menjao ime Bečkerek je ima koje je nosio šest vekova, od prvih pisanih tragova o naselju koji potiču s početka XIV veka do 1935. godine kada je dobio ime Petrovgrad po kralju Petru I Karađorđeviću. Ne postoji pouzdano objašnjenje porekla i značenja imena Bečkerek, koje se kroz istoriju izgovaralo u raznim varijantama. Današnje ime grad je dobio posle Drugog svetskog rata, po narodnom heroju Žarku Zrenjaninu.
Zrenjanin je jedan od najstarijih gradova Vojvodine, duge istorije i bogate tradicije. Ljudi su ovo područje od davnina naseljavali, od Ilira, Kelta, Dačana, preko Rimljana i Sarmata, do Slovena i Mađara. U istorijskim izvorima Bečkerek se prvi put pominje 1326. godine u Budimskoj povelji. Tokom XV veka Bečkerek, zajedno sa Bečejom, postaje posed despota Stefana Lazarevića kome je mađarski kralj Žigmund darivao više poseda u Ugarskoj. Nakon Stefanove smrti Bečkerek prelazi u ruke njegovog naslednika despota Đurđa Brankovića. Za vreme vladavine srpskih despota, ova područja su u većem broju naselili Srbi. Turci su Banatom vladali od sredine XVI do početka XVIII veka. Za vreme turske vladavine Bečkerek se kao sedište sandžaka sastojao iz dva zasebna naselja: varoši Bečkereka i sela Gradna Ulica. Varoš je bila podeljena na dve mahale, tursku i srpsku. Nakon oslobođenja od Turaka 1717. godine i pripajanja Habzburškoj monarhiji, nastupio je period razvoja. Bečkerek je postao centar jednog od 13 banatskih distrrikta. Po uspostavljanju svoje vlasti u Banatu, Bečki dvor je vrlo brzo pristupio naseljavanju većeg broja stanovnika na ovo područje. Prva kolonizacija trajala je od 1718. do 1724. kada se doseljavaju Nemci i Srbi. Narednih godina u grad stižu i Rumuni, Italijani, Francuzi, pa i Španci. Da bi Banat oslobodio silnih močvara i pretvorio ga u plodno zemljište, guverner Banata grof Florimund Mersi je sredinom XVIII veka preduzeo ogromne radove na regulisanju Begeja. U srednjem i donjem toku izgrađen je kanal dug 70 kilometara koji je omogućio plovnu vezu Bečkereka s Temišvarom. Godine 1745. Sebastijan Kracajzen počeo je da proizvodi pivo u prvoj gradskoj fabrici, čime je označen početak razvoja industrije u Bečkereku. Carica Marija Terezija 1769. godine dodelila je Bečkereku status slobodnog trgovačkog grada. Bečkerek je 1779. godine postao sedište Torontalske županije. Krajem XVIII veka stasao je u značajano društveno, kulturno i privredno središte monarhije, u kome se intenzivno razvija infrastruktura, industrija, zdravstvo, školstvo i kultura. Na početku XIX veka, 1807. godine, Bečkerek je zadesio veliki požar u kome je stradao veći deo grada. Bio je potpuno zaustavljen privrdni i društveni razvoj, ali grad se brzo oporavio. Izvršena je nova regulacija ulica, kuće su podizane od čvršćeg materijala, obnavljani su putevi, podizani novi mostovi preko Begeja. Grad 1839. dobija pozorište, 1846. gimnazija, a 1847. prvu gradsku štampariju. Bečkerek je iz revolucionarnih zbivanja 1848/49. izašao kao sedište novoformirane oblasti "Srpska Vojvodina i Tamiški Banat". U gradu su nakon toga osnovane mnoge značajne institucije - Pokrajinski sud, Sresko načelstvo, Finansijska direkcija i druge. Nastupio je period novog razvoja; otvaraju se zanatske radnje i industrijski pogoni, podižu se prve građanske kuće i javne zgrade, od kojih su mnoge danas spomenici arhitekture grada. Krajem XIX veka u grad stiže železnica i električna energija, što daje novi zamah razvoju. Kraj Prvog svetskog rata i priključenje Vojvodine kraljevini Srbiji i novoformiranoj kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, Bečkerek dočekuje kao jedan od industrijskih najrazvijenijih gradova nove države. Odlukom Gradskog poglavarstva 18. februara 1935. Bečkerek menja naziv u Petrovgrad po Kralju Petru I Karađorđeviću. Po okončanju Drugog svetskog rata i uspostavljanja nove komunističke vlasti, gradu je dato novo ime - Zrenjanin, po narodnom heroju Žarku Zrenjaninu. U vreme socijalizma, Zrenjanin je bio industrijski centar Banata, Vojvodine i Jugoslavije. Krajem XX veka bio je najveći proizvođač hrane u Jugoslaviji sa svojim agroindustrijskim kompleksom "Servo Mihalj" koji je zapošljavao 25.000 ljudi. Raspadom Jugoslavije početkom 90-ih godina minulog veka, usledio je period ekonomske krize i propasti industrije. Nakon 2000. godine nastupila je tranzicija i postepeni opravak privrede. Danas je Zrenjanin jedno od najatraktivnijih mesta u Srbiji za ulaganje kapitala i investiranje, sa više realizovanih greenfield investicija. Formirano je nekoliko industrijskih zona. Krajem 2007. godine opština Zrenjanin je dobila administrativni i teritorijalni status grada.

Banat
Banat je geografska oblast u južnom delu Panonske nizije, između reke Moriš na severu, Tise na zapadu, Dunava na jugu i Karpata na istoku. Ljudi Banat naseljavaju još od praistorije. Na razmeđu stare i nove ere bio je deo rimske provincije Dakije, a od X veka je pod vlašću Mađara. Od 1527. do 1717. godine njime vladaju Turci, a potom Austro-Ugarska sve do Prvog svetskog rata, nakon koga je 1918. podeljen između novostvorenih država - Kraljevine SHS i Rumunije. Banat svoje ime duguje vladarskoj tituli ban, koja potiče od Avara koji su prostorom Panonske nizije vladali tokom VI i VII veka. Banat se prostire na površini od oko 30.000 kvadratnih kilometara. Rumuniji pripada oko dve trećine njegove površine, a Srbije blizu jedna trećina. Mađarskoj pripada manji deo Banata u županiji Čongrad. Najveći grad i istorijska prestonica Banata je rumunski grad Temišvar. Srpski Banat se nalazi u sastavu Vojvodine. Najveći gradovi i industrijski centri srpskog Banata su Pančevo, Zrenjanin, Kikinda i Vršac.

KRUŽNE TURE - ZRENJANIN
Narodni muzej
Finansijska palata
Savremena galerija
Gradska kuća sa Gradskom baštom
Rimokatolička katedrala Svetog Ivana Nepomuka
Crkva Uspenja presvete Bogorodice
Crkva Vavedenja presvete Bogorodice
Slovačka evangelištička crkva
Pijaristička crkva
Reformatorska crkva
Manastir Svete Melanije Rimljanke
Dvorac Kaštel u Ečki
Srpska crkva Svetog Nikole u Ečki
Rimokatolička crkva u Ečki
Spomenik kralju Petru I Karađorđeviću
Spomenik narodnom heroju Žarku Zrenjaninu
Aleja velikana u Karađorđevom parku
Spomenici palim rodoljubima i borcima Drugog svetskog ratu
Mostovi Zrenjanina
Parkovi Zrenjanina
Izletišta Zrenjanina
SEOSKI TURIZAM
Selo Ečka
Selo Belo Blato
ZDRAVSTVENI TURIZAM
Banja Rusanda
POSEBNI INTERESI
Lov i ribolov
DOGAĐAJI
Dani piva



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |