STARA PAZOVA

Lepa varoš u sremskoj ravnici

Jedno od najnaprednijih mesta Vojvodine i Srbije, Stara Pazova, nalazi se u jugoistočnom delu Srema, 30 kilometara severozapadno od Beograda i 40 kilometara jugoistočmo od Novog Sada. Pazova već decenijama slovi za mesto uspešnog preduzetništva i intenzivnog razvoja malih i srednjih preduzeća. To je danas jedna od najprimamljivijih srpskih destinacija za strane investitore, sa četiri infrastukturno opremljene industrijske zone. U opštini Stara Pazova danas posluje 800 preduzeća i oko 2.500 radnji.
Prema popisu stanovništva iz 2011. u opštini Stara Pazova živi 67.674 stanovnika, dok u samom gradu Stara Pazova živi 19 032 stanovnika. Njeno stanovništvo odlikuje multietmičnost, multikulturalnost i multikonfesionalnost. Osim Srba kao većinskog stanovništva, u opštini Stara Pazova žive Slovaci, Mađari, Hrvati, Romi i pripadnici drugih nacija. Stara Pazova je mesto sa najvećim brojem Slovaka van granica Slovačke. U Staroj Pazovi ih živi blizu 6.000 i čine trećinu stanovništva grada.
Opština obuhvata devet naseljenih mesta; tri su urbanog tipa - Stara Pazova, Nova Pazova i Novi Banovci, a šest naselja su sela - Golubinci, Vojka, Stari Banovci, Belegiš, Surduk i Krnješevci. Opština se prostire na površini od 351 kvadratni kilometar, po čemu spada među opštine srednje veličine u Vojvodini. Područje opštine se na jugoistoku graniči sa gradom Beogradom i opštinom Zemun, na jugozapadu sa opštinom Pećinci, sa njene zapadne strane se nalazi opština Ruma, dok je na severu opština Inđija. Sa istočne strane vijuga Dunav koja predstavlja prirodnu granicu sa Banatom. Opština zauzima prostor plodne sremske ravnice nadmorske visine od 70 do 120 metara, pod istočnim padinama Fruške gore.
Stara Pazova ima povoljan saobraćajni položaj. Nalazi se između dva velika grada; Beograda i Novog Sada, između dva autputa; E-70 Beograd-Zagreb i E-75 Beograd-Novi Sad-Subotica, kao i nekoliko magistralnih i regionalnih puteva, a kroz nju prolazi i međunarodna železnička pruga koja na severu vodi ka Novom Sadu, Subotici i dalje prema Mađarskoj, a preko Beograda ka Nišu i dalje prema Bugarskoj i Grčkoj na jugu.
Naselje Pazova se u pisanim dokumentima prvi put pominje 1716. godine. Prvobitno naselje je bilo na potesu "Staro selo", između puta Surduk-Belegiš, oko dva kilometra od današnje lokacije mesta. Naselje se formiralo u periodu od XVI do XVIII veka, na granici Otomanske imperije i Habzburške monarhije. Početkom XVIII veka Habzburška monarhija ove krajeve naseljava stanovništvom kako bi ojačala granicu prema Turskoj. Doseljavani su Srbi iz predela južno od Save i Dunava, zatim Srbi iz Like, pa 1770. godine Slovaci, a nešto kasnije i Nemci Sredinom XVIII veka Pazova je postala graničarsko mesto, vojničko-zemljoradničko naselje. Ljudi su čuvali granicu od turskih upada, krčili i isušivali močvarno zemljište i zasnivali svoja domaćinstva. Današnji naziv mesta Stara Pazova datira od 1792. godine nakon doseljavanja Nemaca koji su dobili zemlju južno od Pazove. Nemci su mesto svoga naseljavanja nazvali Nova Pazova, a dotadašnju Pazovu narod je počeo da zove Stara Pazova. Nakon ukidanja Vojne granice 1871.godine, Stara Pazova je počela intenzivnije da se razvija; nalazila se na raskrsnici važnih puteva, zadruge su počele da se dele, nicale su nove kuće, zanatstvo, trgovina i poljoprivrada ubrzano su se razvijali. Od 1895. naselje se iz parnog mlina snabdevalo strujom za osvetljenje. Krajem XIX veka lokalna vlast je organizovala ušoravanje mesta. Glavne ulice su dobile tursku kaldrmu. Nakon izgradnje kanala Mali Begej 1891. dolazi do novog napretka poljoprivrede. Uz poljoprivredu razvijali su se prateći zanati; ćurčijski, kolarski, kovački, sarački, opančarski i drugi. U to vreme Pazova je bila čuvena po stočnoj i žitnoj pijaci. Početkom XX veka radilo je nekoliko ciglana, a 1936. je otvorena fabrika za proizvodnju leda i sode. U to vreme se grade savremene i velelpene zgrade, od kojih su neke sačuvane do današnjih dana, poput zgrade hotela i banke koje je 1905. podigao Nikola Petrović, jedan od tada najbogatijih veleposednika u Srema. Uporedo sa ubrzanim ekonomskim i društvenim napretkom grada, krajem XIX i početkom XX veka, razvijao se kulturni život građana Stare Pazove. Otvaraju se škole, čitališta, biblioteke, izvode se pozorišne predstave i održavaju koncerti.
Nakon Drugog svetskog rata došlo je do velikih društvenih i demografskih promena u Staroj Pazovi. Po završetku rata Nemci su se odselili, a u godinama koje su dolazile Slovaci su postepeno izgubili status većinskog naroda u gradu. Nastupio je period izgradnje socijalističkog drfuštva. U decenijama koje su sledile Pazovčani nisu sedeli skrštenih ruku i čekali polodove socijalističkog razvoja i napretka. U osmoj i devetoj deceniji prošlog veka, čim je to država dozvolila, Pazovčani su krenuli da osnivaju svoje samostalne radnje i zanatske radionice. Ubrzo je Pazova postala prepoznatljiva u celoj socijalističkoj Jugoslaviji kao mesto uspešnog razvoja "male privrede" kako se to tada zvalo. Ovo je bila dobra osnova i baza za godine nakon socijalizma, za period tranzicije i prelaska na tržišni način poslovanja. Pazovčani su samo nastavili ono što su ranije započeli, samo sada znatno intenzivnije i obimnije. Tokom proteklih desetak godina u Staru Pozovu su došle da rade mnoge domaće i strane kompanije. Danas je Stara Pazova jedno od najprimamljivijih mesta za investiranje u Srbiji. Za sve one koji nameravaju i imaju želju da investiraju u Staroj Pazovi, opštinska administracija je potpuno infrstrukturno opremila više industrijskih zona u tri nasseljena mesta opštine; u Staroj Pazovi, u Novoj Pazovi i u Krnješevcima. Danas je u opštini Stara Pazova registrovano oko 800 malih i srednjih preduzeća i preko 2.500 zanatskih radnji.
Nosioci kulturnog života u opštini Stara Pazova su Centra za kulturu Stara Pazova, Kulturno-poslovni centar Nova Pazova, Kulturni centar "Leonardo" iz Banovaca i Narodna biblioteka "Dositej Obradović". Multietničnost stanovništva opštine uslovili su postojanje izuzetno živog i šarolikog kulturnog života. Pozorišno stvaralaštvo na srpskom i slovačkom jeziku prisutno je više od 100 godina. Brojna kulturno-umetnička društva neguju folklor i horsko pevanje. Posebno mesto na muzičkoj sceni grada zauzima Gradski tamburaški orkestar. Muzički život je naročito živ tokom leta za vreme trajanja "Pazovačkog kulturnog leta", na kome gostuju mnoge domaće rok i pop grupe. Na području opštine svake godine se organizuju tri likovne kolonije - "Kosmik Art" u Vojki, "Vodica" u Golubincima i "Leonardo" u Banovcima.
Opština Stara Pazova ima zavidne turističke potencijale, posebno u oblasti nautike i seoskog turizma. Teritorijom opštine Dunav teče dužinom od 24 kilometra. Desna obala Dunava u ovom delu njegovog vodotoka je kao nožem odsečena, visoka i zemljana, što je čini veoma neobičnom, atraktivnom i nesvakidašnje lepom. U selu Surduk obala Dunava se izdiže 50 metara iznad nivoa reke. U ovom selu se na samoj obali reke nalazi Swimming i Spa kompleks "Horizont" sa pet modernih bazena, okruženih netaknutom prirodom i sa predivnim pogledom na Dunav. Uzvodno od Surduka prema Belegišu, nalazi se veći broj rečnih peščanih ostrvaca i sprudova, takozvane Belegiške ade. Radi se o jedinstvenom prirodnom fenomenu neponovljive lepote. Postoji 12 malih peščanih ostrva, koja se u većoj ili manjoj meri vide zavisno od vodostaja reke. Na jednoj od ada Emir Kusturica je svojevremeno snimao film "Crna mačka, beli mačor". Sela Surduk i Belegiš svoju turističku šansu vide upravo u tome što se nalaze na obali Dunava, pa pored zanimljivih seoskih i etno sadržaja, potencijalnim gostima je dostupno i kupanje, ribolov i uživanje na Dunavu. Turistički aduti sela Golubinci su višenacionalnost i multikulturalnost njegovih žitelja, bogata istorija, običaji i tradicija, više kulturno-istorijskih spomenika, te mir i očuvana priroda seoske sredine. Golubinci su uvršteni u program Evropske kulturne baštine, a odnedavno se u njima razvija i program "Golubinci eko-etno selo". U ovom selu se svake godine organizuje više kulturnih i zabavnih manifestacija; u februaru "Mačkare", tradicionalni prikaz pokladnih običaja mačkara sa maskembalom i karnevalom, krajem jula i početkom avgusta međunarodna likovna kolonija "Vodica", a u septembru Festival folklora, etno-kuhinje i narodnih običaja "Sremačko poselo" i "Večeri i noći Ilije Žarkovića Žabara".Izgradnjom nacionalne "Kuće fudbala" u Staroj Pazovi stvorene su mogućnosti i za sportski i kongresni turizam, pošto u okviru ovog sportskog kompleksa postoji više sportskih terena, savremeno opremljenih konferencijskih sala i smeštajni kapaciteti visokog komfora i kvaliteta. Turističku ponudu Stare Pazove upotpunjuju i manifestacije poput "Mačkara" u Golubincima, Fijakerijade u Surduku, Dunavske regate i takmičenja u kuvanju riblje čorbe. Kada se radi o smeštajnim kapacitetima, Stara Pazova ima dugu hotelsku tradiciju. U njoj je još krajem XIX veka postojao hotel. Danas postoje dva hotela; "Vojvodina" i "Vila Sunce", kao i smestajni kapaciteti u okviru "Kuće fudbala".

Slovaci u Staroj Pazovi
Septembra 2010. godine u Staroj Pazovi je nizom kulturnih manifestacija obeležen jubilej 240 godina doseljavanja Slovaka u Staru Pazovu. Prvi Slovaci na područje Stare Pazove doselili su se 1770. godine, najpre iz Selenče u Bačkoj, a zatim veći broj porodica iz srednje Slovačke. Slovaci su kao i pripadnici ostalih nacionalnosti, služili u Vojnoj granici Habzburške monarhije, za to dobijali zemlju, obrađivali je i na njoj živeli. Negovali su dobre odnose sa drugim nacijama, a posebno sa Srbima. Tradicionalno dobre srpsko-slovačke odnose razvijale su čuvene pazovačke porodice Aranicki i Hurban. Odmah po doseljavanja u Staru Pazovu sagradili su svoju evangelističku crkvu. Njihov najpoznatiji sveštenik bio je Vladimir Hurban, koji je vodio borbu za samostalnost slovačke evangelističke crkve. Crkvena zgrada (fara) i crkvena škola, danas Slovački dom, sagrađene su krajem XIX veka.. Od 1914. sveštenik crkve bio je Vladimir Hurban Vladimirov, jedna od najpoznatijih ličnosti Stare Pazove i značajan slovački dramski pisac. Do sredine XX veka Slovaci su na području grada bili većinsko stanovništvo. Danas ih u Staroj Pazovi živi blizu 6.000 i čine trećinu stanovništva grada. Osnovna škola na slovačkom jeziku "Heroj Janko Čmelik", slovačka evangelistička crkva, Slovačko kulturno-umetničko društvo"Heroj Janko Čmelik" u okviru koga postoje folklorni ansambl "Klasje" i pozorišna trupa VHV, više nacionalnih kulturnih manifestacija i radio program na slovačkom jeziku, čine danas čuvare tradicije, običaja, kulture i nacionalnog identiteta Slovaka u Staroj Pazovi.

KRUŽNE TURE - STARA PAZOVA
Crkva Svetog Ilije u Staroj Pazovi
Slovačka evangelistička crkva u Staroj Pazovi
Katolička crkva Svetog Jurija u Staroj Pazovi
Dvorac "Šlos" u Golubincima
Crkva Vavedenja presvete Bogorodice u Golubincima
Katolička crkva Svetog Jurija mučeniku u Golubincima
Kotobanje u Golubincima
Crkva prenosa moštiju Svetog oca Nikolaja u Starim Banovcima
Crkva Uspenja presvete Bogorodice u Krnješevcima
Kuća fudbala
DOGAĐAJI
Fijakerijada u Surduku
Mačkare u Golubincima



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |