VRSAC

Vršac lepa varoš

Vršac, jedan od najlepših vojvođanskih gradova, nalazi se 84 kilometra severoistočno od Beograda, 147 kilometara istočno od Novog Sada, u južnom delu Banata, na rubu Panonske nizije. Grad se smestio podno Vršačkih planina, u graničnom području prema Rumuniji. Od granice sa Rumunijom udaljen je 14 kilometara. Opština Vršac se na jugu graniči sa opštinama Bela Crkva i Kovin, na zapadu sa opštinom Alibunar, na severozapdu sa opštinom Plandište, dok se sa istočne i severoistočne strane graniči sa Rumunijom. Opština je po površini jedna od najvećih u Srbiji, ima površinu 801 kvadratni kilometar. Obuhvata 24 naseljena mesta.
Po poslednjem popisu stanovništva iz 2011. u opštini Vršac živi 51.217. ljudi, dok u samom gradu Vršcu živi 35.705 stanovnika. Stanovništvo vršačke opštine i samog grada Vršca odlikuje šarolika nacionalna struktura, nastala tokom vekova čestim migracijama stanovništva. Srbi su se u ovo područje u većim ili manjim talasima doseljavali od XV do XX veka. Tokom XVIII i XIX veka planski je naseljavano stanovništvo iz Nemačke, Italije i Francuske. U istom periodu dolazi i do spontanog naseljavanja drugih nacionalnosti: Rumuna, Mađara, Čeha, Slovaka i drugih. Poslednje veće demografske promene dogodile su se nakon Drugog svetskog rata, iseljavanjem Nemaca i doseljavanjem srpskog stanovništva. Danas u vršačkoj opštini, u kojoj nema etnički čistog mesta, živi preko 20 različitih nacionalnosti. Najbolji primer izražene multietničnosti Vršca je selo Gudurica u kome su tokom njegove duge i burne istorije živeli pripadnici 23 nacije. Danas u Gudurici zajedno žive pripadnici 14 nacija. Većinsko stanovništvo Vršca su Srbi, koji čine 72 odsto stanovništva, Rumuna ima oko 11 odsto, Mađara pet odsto, Roma dva odsto, dok Makedonci, Hrvati, Slovaci, Česi i pripadnici drugih nacija čine 10 odsto stanovništva Vršca. Vršac ima dobar geografski i saobraćajni položaj. Dobro je saobraćajno povezan sa okolnim mestima, kako drumskim tako i železničkim saobraćajnicama. Kroz Vršac prolazi evropski put E 70, koji od Beograda preko Pančeva vodi u Rumuniju. U samom Vršcu je železnički granični prelaz, a drumski nedaleko kod Vatina. Na tri kilimetra od centra grada nalazi se Pilotska akademija JAT-a, u okviru koje postoji aerodrom za male avione i avio-taxi.
Svojim posebnim reljefom i specifičnom klimom, Vršac se izdvaja među vojvođanskim gradovima. Nalazi se na dodiru ravničarskih predela Panonske nizije i planinskih predela Vršačkih planina. Sam grad se smestio na nadmorskoj visini od 118 metara. Idući od nižih ka višim predelima, izdvajaju se sledeće reljefne celine: depresije, aluvijalna ravan reke Karaš, lesne terase, lesne zaravni, Vršačke planine i Deliblatska peščara. Vršačke planine se prostiru na relativno maloj površini od 171 kilometar kvadratni. Najviši je Gudurički vrh koji doseže 641 metar nadmorske visine. To je najviši vrh Vojvodine. Na krajnjem jugozapadu prostor opštine zalazi u Deliblatsku peščaru, jedinstvenu geomorfološku celinu koju mnogi nazivaju "Evropskom Saharom". Vršački kraj ima umereno-kontinentalnu klimu sa obeležjima nizijske klime. Prosečna godišnja temperatura iznosi 11,5 C. Zime su malo oštrije, a leta suva i topla. Posebnu klimatsku specifičnost Vršcu daje košava, snažan jugoistočni vetar koji najčešće duva u rano proleće i u poznu jesen. Brzina košave se kreće od 18 do 40 kilometara na sat, a pojedini udari dosežu brzinu od 140 kilometara na sat. Ime grada u obliku Podvršan prvi put se pominje daleke 1427. godine u jednom pismu kralja Žigmunda. U kasnijim vekovima ime grada je variralo od Varšoc (Varsocz), Veršec (Versecz), Veršoc (Versocz, do Varšac (Varsacz) i današnjeg Vršac (Vrsacz). U korenu svih ovih naziva je srpska reč "vrh", što govori da se naselje nalazilo pod vrhom,.pod bregom, pod Vršačkim bregom.
Vršac je jedan od najstarijih gradova Vojvodine, duge istorije i bogate tradicije. Ljudi su ovo područje Banata od davnina naseljavali, od Kimeraca, Kelta, Dačana, preko Rimljana i Sarmata, do Slovena i Mađara. Naaselje pod imenom Podvršan prvi put se u pisanim dokumentima pominje početkom XV veka. Od kraja XIV veka kada je podignuta tvrđava (Kula) u Vršcu se smenjuju mađarski i srpski gospodari. Jedno vreme u XV veku tvrđava je bila u posedu srpskog despota Đurđa Brankovića, da bi je 1552. godine.osvojili Turci, kao i ceo Banat..Nekoliko decenija kasnije, 1594. godine banatski Srbi su pod vođstvom vršačkog vladike Teodora Nestorovića i u sadejstvu sa austrijskom vojskom podigli Banatsku bunu. Ustanici su oslobodili veći deo Banata. Sa novopridošlim vojnim snagama Turci su tokom leta iste godine bunu u krvi ugušili. Većina banatskih Srba je izbegla u Erdelj, a vladiku Teodora Turci su uhvatili i živog odrali. Banatska buna je bila povod Sinan-paši da u Beogradu na Vračaru 1594. spali mošti Svetog Save, sveteći se na taj način banatskim Srbima koji su u bitkama sa Turcima nosili barjake sa likom Svetog Save. Turci su u Vršcu ostali do 1716. godine, kada ih je iz Banata proterao austrijski vojskovođa Eugen Savojski. Tada je Banat ušao u sastav Habzburške monarhije, a Vršac je počeo da stasava u naprednu i razvijenu varoš. U njega se doseljavaju Nemci, Francuzi, Italijani, razvija se vinogradrstvo, osnivaju se i grade obrazovne i kulturne ustanove. Ujedinjenjem srpskog i nemačkog dela grada 1794. godine, te dobijanjem tržišne privilegije 1804. godine i statusa slobodnog kraljevskog grada, Vršac postaje značajan privredni, trgovinski i kulturni centar Banata. U XX vek Vršac je ušao sa 25.000 stanovnika, sa razvijenom industrijom, trgovinom i obnovljenim vinogradarstvom, dobrim saobraćajnim vezama sa Evropom i sa velikim brojem kulturnih i prosvetnih ustanova. Do velikih demografskih promena u gradu došlo je po završetku Drugog svetskog rata, iseljavanjem Nemaca i novim doseljavanjem srpskog stanovništva. Usledio je period socijalističke obnove i izgradnje. Do punog razvoja dolazi 80-ih godina XX veka, kada Vršac stiče imidž uspešnog grada. Vrsac je danas jako privredno i poslovno središte i istaknuti kulturni i obrazovni centar Vojvodine i Srbije.
U Vršcu su rođene brojne ličnosti koje su ostavile dubok trag u srpskoj istoriji, kulturi, nauci i umetnosti; počev od Teodora Nestorovića, vršačkog episkopa koji se 1594. našao na čelu Banatske bune koga je srpska crkva proglasila svetim, Ilije Neškovića ikonopisca, Josifa Jovanovića Šakabente vršačkog vladike, preko Jovana Sterije Popovića velikog književnika i komedigrafa, Feliksa Milekera arheologa, istoričara i hroničara Vršca, Pavla Paje Jovanovića znamenitog srpskog slikara, Dragiše Brašovana čuvenog arhitekte, do Vaska Pope barda srpskog pesništva i Bore Kostića šahovskog velemajstora svetskog glasa. Kako je Vršac dao značajne ličnosti srpskoj kulturi, tako je i stvarao značajne ustanove kulture tokom istorije, počev od gradskog muzeja i biblioteke osnovanih u XIX veku; do Narodnog pozorišta "Sterija" i knjižarskog izdavača "Književne opštine Vršac" osnovanih u XX veku.

Simboli Vršca
Drevni simboli Vršca su Kula, grožđe i manastir Mesić. Sva tri su znamenita i govore o slavnoj i bogatoj istoriji i tradiciji ovog grada. Kada se radi o Kuli, pouzdano se ne zna godina njene izgradnje, kao ni rimskom utvrđenja na čijim je temeljima podignuta. Kada je reč o grožđu, može se reći da se ovde odvajkada gajila vinova loza, od Dačana i Rimljana do današnjih dana. Ostao je zapis da je 1494. godine dvor ugarskog kralja Ladislava II kupio bure vršackog vina za 10,5 zlatnih forinti. Nema ni pouzdanih podataka o godini podizanja manastira Mesića. Predanje kaže da potiče iz XIII veka, po čemu bi bio jedan od najstarijih manastira u Srbiji. Simboli Vršca su i tri reči koje je Vrščanima ostavio njihov učeni i znameniti sugrađanin Jovana Sterije Popovaća, koji je u jednom od svojih dela zapisao - "Vršac lepa varoš". Savremeni simboli Vršca danas su kultura, biznis i sport.

KRUŽNE TURE - VRŠAC
Narodni muzej
Gradska kuća
Vladičanski dvor
Saborna crkva Svetog Nikole
Rimokatolička crkva Svetog Gerharda
Zdanje "Apoteke na stepenicama"
Zgrada "Konkordija"
Zgrada zvana "Kod dva pištolja"
Rodna kuća Jovana Sterije Popovića
Jovan Sterija Popović
Vršačka kula
Manastir Mesić
Dvorci porodice Lazarević u Velikom Središtu
Put vina Vršac
Vršački vinogradi AD



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | ZAJEČAR | ZLATIBOR |