NOVI SAD

Srpska Atina

Grad Novi Sad, prestonica severne srpske pokrajine Vojvodine, drugi grad po veličini u Srbiji, kulturno središte srpskog naroda preko Save i Dunava, zvano Srpska Atina, nalazi se u središnjem delu Vojvodine, na jugoistoku Bačke, na levoj obali Dunava, 75 kilometara severozapadno od Beograda i 100 kilometara južno od Subotice i granice sa Mađarskom. Kao političko, ekonomsko, kulturno i obrazovno središte Vojvodine, Novi Sad u administrativno-teritorijalnoj organizaciji Srbije ima status grada sa dve gradske opštine - opštinom Novi Sad i opštinom Petrovaradin. Prema popisu stanovništva iz 2011. Grad Novi Sad ima 341.625 stanovnika. Gradska opština Novi Sad ima oko 304.000, a opština Petrovaradin oko 37.000 stanovnika. Samo gradsko područje Novog Sada ima 231.798 stanovnika. Pored Novog Sada veća naselja Grada Novog Sada su Futog sa oko 18.000 stanovnika, Veternik sa oko 17.000, Petrovaradin sa oko 14.000 i Sremska Kamenica i Kać sa po 12.000 stanovnika. Novi Sad je kao i većina drugih mesta u Vojvodini multietnička sredina. Većinsko stanovništvo su Srbi koji čine oko 75 odsto stanovništva Grada, Mađara ima oko pet odsto, Slovaka, Hrvata i Crnogoraca po oko dva odsto, dok pripadnici ostalih nacija ne učestvuju sa više od jedan odsto u ukupnom broju stanovnika.
Grad Novi Sad se prostire na površini od oko 703 kvadratna kilometra; na području Bačke i levoj obali Dunava, sa svojom opštinom Novi Sad koja obuhvata 11 naselja i na području Srema i desnoj obali Dunava, sa svojom opštinom Petrovaradin koja obuhvata pet naselja. Područje Grada Novog Sada na jugu se graniči sa opštinama Beočin, Irig, Sremski Karlovci i Inđija, na istoku sa opštinom Titel, na severu sa opštinama Žabalj, Temerin i Vrbas, a na zapadu sa opštinom Bački Petrovac. Novi Sad je sedište Južnobačkog upravnog okruga.
Novi Sad je više nego dobro saobraćajno povezana sa svojom okolinom i drugim mestima Vojvodine i Srbije. Nalazi se na severnom kraku međunarodnog drumskog i železničkog koridora 10 Beograd-Novi Sad-Budimpešta. Kroz njega prolazi i stari magistralni put Beograd-Novi Sad-Subotica, koji danas predstavlja alternativni putni pravac međunarodnom auto putu E-75 Beograd-Budimpešta. Novi Sad je mesto sticanja i ukrštanja vojvođanskih magistralnih i regionalnih puteva, od kojih su najznačajniji magistralni put M 22 koji ga na istoku povezuje sa Zrenjaninom i dalje sa Rumunijom i magistralni put M 21 koji ga na zapadu povezuje sa Bačkom Palankom i dalje sa Hrvatskom. Značajna saobraćajnu vezu Novog Sada je i reka Dunav kao panevropski saobraćajni koridor 7, na kome Novi Sad ima pristanište i marinu. Preko Malog bačkog kanala Novi Sad uspostavlja vodenu saobraćajnu vezu sa kanalskom mrežom "Dunav-Tisa-Dunav".
Reljef područja Grada Novog Sada čine dve posebne reljefne celine; ravničarski bački deo na levoj obali Dunava i brdoviti sremski deo na desnoj obali Dunava, odnosno na severnim padinama Fruške gore. Nadmorska visina bačkog dela kreće se od 72 do 80 metara, a sremskog od 250 do 350 metara. Dunav područjem Novog Sada teče u dužini od oko 10 kilometara, od 1.252. do 1.262. kilometra njegovog toka, duž čije obale se nižu brojni rukavci, ade, ritovi i pešćane plaže. Hidrografsku mrežu novosadskog atara čini i Mali bački kanal koji je deo hidrosistema "Dunav-Tisa-Dunav". Klima novosadskog kraja prelazi iz umereno-kontinentalnog u kontinentalni tip. Prosečna godišnja temperatura iznosi 10,9 oC. Najhladniji mesec je januar sa prosečnom temperaturom -1 oC, a najtopliji jul sa prosečnom temperaturom 21,6 oC. Od vetrova najprisutnija je košava, snažan i prohladan jugoistočni vetar koji najčešće duva tokom jeseni i zime. Područje Novog Sada, kako ono na prostoru Bačke tako i prostor Petrovaradina i severnih fruškogorskih padina, ljudi naseljavaju još od praistorije; počev od neolita, paleolita i metalnog doba, preko Kelta i Rimljana, do Slovena i Ugara. Od praistorije pa sve do kraja XVII veka centar ljudskog bitisanja na prostoru današnjeg Novog Sada nalazio se na sremskoj obali Dunava, na prostoru današnjeg Petrovaradina koji je kao utvrđen grad svojim značajem zasenjivao naselja na bačkoj obali. Utvrđenje na prostoru Petrovaradina prvi su podigli Kelti u IV veku pre nove ere. Rimljani su na ovom prostoru u I veku podigli tvrđavu pod imenom Kuzum (Cusum) koja je bila u sastavu njihove provincije Panonije, odnosno na Dunavu koji je u to vreme bio Severna granica (limes) Rimskog carstva. Rimljani su na levoj bačkoj strani Dunava u službi odbrane granice gradili šančeve, pa se zato danas jedna četvrt u Novom Sad zove Rimski šančevi. Vizantijci su ovo utvrđenje obnovili u VI veku, nakon njegovog razaranja u doba seobe naroda. Umesto rimskog imena Kuzum, dali su mu ime Petrikon. Krajem XII veka Petrikon ulazi u sastav ugarskog kraljevstva. Tokom ugarske vladavine na području današnjeg Novog Sada nalazilo se više naselja koja se u istorijskim dokumentima pominju od XIII veka. Ime Petrovaradin se koristi od ovog vremena i ono potiče od vizantijskog imena utvrđenja Petrikon. Pored Petrovaradina i Sremske Kamenice na sremskoj strani, na bačkoj strani se pominju naselja Vašaroš Varad (Stari Petrovaradin), Mrtvaljoš, Sent Marton, Rivica, Čenej i druga. Tokom XVI i XVII veka na bačkoj strani se pominju slovenska naselja Bistrica i Kamendin. Između 1526. i 1687. godine ovo područje se nalazilo u sastavu Otomanske imeprije, nakon čega ulazi u sastav Habzburške monarhije koja je već 1692. započela gradnju nove Petrovaradinske tvrđave. Njena gradnja je sa povremenim prekidima trajala sve do 1780. godine. Početkom XIX veka Petrovaradinska tvrđava je bila najjača i najsavremenija tvrđava Habzburške monarhije.
Kako je Srbima bilo zabranjeno da se naseljavaju na Petrovaradinu, oni su 1694. osnovali svoje naselje na levoj bačkoj obali Dunava oko mostobrana koji su Austrijanci gradili kao deo fortifikacionih objekata Petrovaradinske tvrđave. Isprva se naselje zvalo Racko (Srpsko) selo, a potom Petrovaradinski šanac i bilo je u sastavu Vojne granice. Kako se naselje značajno uvećalo tokom prve polovini XVIII veka, Srbi su 1748. od carice Marije Terezije za njega izborili status slobodnog kraljevskog grada pod imenom Novi Sad, a na latinskom jeziku Neoplanta. Krajem XVIII, početkom XIX veka Novi Sad je postao najveće srpsko naselje u Habzburškoj monarhiji sa oko 20.000 stanovnika. Postao je njegovo političko, ekonomsko i kulturno središte, stičući epitet Srpska Atina. Tokom burnih revolucionarnih zbivanja 1848/49. godine grad je pretrpeo velika razaranja u kome je porušeno dve trećine objekata i skoro dve trećine stanovništva pobijeno i rasterano. Posle Austro-ugarske nagodbe iz 1867. i transformacije Habzburške monarhije u Austrougarsku monarhiju, politika mađarizacije ugarske vlade značajno je izmenila demografsku sliku Novog Sada; od pretežno srpskog grada on je postao etnički mešovito naselje, ali je i dalje zadržao srpsku većinu. U njemu je 1861. osnovano Srpsko narodno pozorište, 1863. je izlazilo devet srpskih listova, 1864. je iz Budimpešte preseljena Matica srpska, a 1865. je osnovana srpska gimnazija. Epicentar je srpskog nacionalnog romantizma i građanskog liberalizma pod vođstvom Svetozara Miletića, jednog od najvećih srpskih političara XIX veka čiji se spomenik danas nalazi u centru Novog Sada, na Trgu slobode. Prisajedinjenjem Vojvodine Srbiji i novoformiranoj Kraljevini SHS 1918. godine, Novi Sad, pored ranije stečenog ekonomskog i kulturnog značaja, u novoformiranoj državi dobija i na političkom značaju postajući administrativno središte reginalnog i pokrajinskog karaktera. Drugi svetski rat Novom Sadu je doneo nova razaranja i stradanja. Tokom četvorogodišnje okupacije, od 1941. do 1944. godine, mađarski okupatori su počinili brojne zločine, među kojima se najstrašniji desio od 21. do 23. januara 1942. kada su u takozvanoj Novosadskoj raciji ubili i pod led Dunava bacilli oko 1.500 Novosađana; Jevreja i Srba. U novoformiranoj socijalističkoj Jugoslaviji posle Drugog svetskog rata, Vojvodina je dobila status autonomne pokrajine Srbije, a Novi Sad je postao njen administrativni centar. Posle burnih i turbulentnih istorijskih zbivanja tokom poslednje decenije XX veka, danas je Novi Sad napredno i razvijeno mesto, političko, ekonomsko, kulturno, obrazovno i zdravstveno središte Vojvodine, drugi grad po veličini u Srbiji. Novi Sad kao retko koji grad Vojvodine i Srbije ima dobre uslove za više vrsta turizma; počev od nautičkog turizma na Dunavu koji područjem grada teče dužinom od oko 10 kilometara duž čije obele se nižu prelepi pejzaži, rukavci, ritovi, ade i peščane plaže, zatim više oblika turizma posebnih interesa kao što su lov i ribolov na Dunavu, njegovim rukovcima, Malom bačkom kanalu, na severnim padinama Frške gore i u više organizovanih lovišta na području Grada, zatim biciklizam deonicom Transevropske biciklističke maršrute "EuroVelo 6" uz Dunav koja vodi od mađarske granice na severu prema Beogradu na jugu, onda vinskog turizma čiji poklonici u petrovaradinskom kraju mogu posetiti više vinarija i u njima degustirati čuvena fruškogorska vina, potom izletničkog turizma na više fruškogorskih izletišta koja plene očuvanom i živopisnom prirodom, te ekoturizma u Specijalnom rezervatu prirode "Koviljsko-petrovaradinski rit" ili u Parku prirode "Begečka jama" koji se odlikuju izuzetnim bogatstvom flore i faune,.preko seoskog turizma na više salaša u okolini Novog Sada pretvorenim u specifične ugostiteljsko-turističke objekte sa raznovrsnim i bogatim etno-sadržajima, zdravstvenog turizma u novosadskoj Jodnoj banji nadaleko čuuvenoj po svojoj lekovitosti za reumatska oboljenja, do poslovnog turizma kroz kongrese i sajmove u.Novom Sadu u kome se svake godine organizuju brojne sajamske manifestacije među kojima je najpoznatiji Sajam poljoprivrede koga godišnje poseti nekoliko stotina hiljada ljudi. Posetioci Novog Sada uživaće i u obilasku brojnih starih zdanja i sakralnih građevina koje predstavljaju vredne kulturno-istorijske spomenike i spomenike arhitekture, počev od Gradske kuće i rimokatoličke crkve imena Marijinog u samom centru grada na Trgu slobode, preko srpske crkve Svetog Đorđa i Vladičanskog dvora, pa do znamenite Petrovaradinske tvrđave i brojnih drugih sakralnih i svetovnih građevina na području Grada. Sa drevnom prošlošću i istorijom novosadskog kraja i Vojvodine turisti se mogu upoznati u Muzeju Vojvodine i Muzeju Novog Sada, a sa bogatim i izuzetno vrednim umetničkim nasleđem u Galeriji Matice srpske, Galeriji likovne umetnosti poklon zbirci Rajka Mamuzića i Spomen-zbirci Pavla Beljanskog, te u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine i Muzeju pozorišta Vojvodine. Poklonici kulture mogu otići i na neku od predstava u više novosadskih pozorišta - u Srpsko narodno pozorište, Pozorište mladih ili u Novosadsko pozorište. Nezaboravne trenutke zabave, odmora, dobre hrane i vina pružaju brojni novosadski restorani i čarde na Dunavu nadaleko poznate po muzici tamburaša, dobrom vinu i ribljim specijalitetima. Gosti Novog Sada se neće pokajati i ako posete neku od brojnih zabavno-turističkih i kulturnih manifestacija koje se svake godine organizuju u gradu i njegovoj okolini, kao što su recimo nadaleko čuveni međunarodni muzički festival EXIT koji se početkom jula održava na Petrovaradinskoj tvrđavi, Sterijno pozorje - najznačajniji srpski pozorišni festival, Zmajeve dečje igre - najpoznatiji festival dečje književnosti, Pesničke susrete ,,Brankovo kolo", smotru nove tamburaške muzike "Zlatna tamburica", Festival uličnih svirača, brojne sajamske manifestacije i brojne druge manifestacije.

Mostovi Novog Sada
Jedan od simbola Novog Sada su mostovi preko Dunava. Njihova istorija je istorija neprestanog rušenja i podizanja. Počinje karajem XVIII veka kada je 1788 postavljen prvi pontonski most. Prvi savremeni most Novi Sad je dobio 1883. izgradnjom železničkog mosta na novosagrađenoj železničkoj pruzi Budimpešta-Zemun. Most je nosio ime cara Franje Josifa, a od 1929. ime princa Andreje Karađorđevića. Porušila ga je vojska Kraljevine Jugoslavije aprila 1941. kako bi usporila prodiranje nemačke vojske na jug. Godine 1914. austrougarska vojska je za svoje potrebe podigla privremeni most lake gvozdene konstrukcije koji je nosio ime generala Oskara Poćoreka. Porušile su ga i odnele sante leda koje su bile okovale Dunav januara 1924. godine. Gvozdeni most kraljevića Tomislava, izgrađen 1928. godine, takođe je stradao u aprilskom ratu 1941. godine. Tokom Drugog svetskog rata postojao je obnovljeni železnički most koga su Nemci porušili prilikom povlačenja oktobra 1944. godine. Most Maršala Tita, kasnije nazvan Varadinski most, bio je sagrađen 1946. a porušen u NATO bombardovanju 1999. godine. Drumsko-železnički most, zvani Žeželjov most, sagrađen je 1961. godine. Porušen je u NATO bombardovanju 1999. godine. Savremeni most velike lepote - Most slobode - podignut je 1981. godine. I on je bio porušen u NATO bombardovanju 1999. ali je obnovljen 2005. u prvobitnom izgledu tako da i danas krasi Novi Sad. Po okončanju NATO bombardovanja u kome je Novi Sad ostao bez svoja tri mosta, bio je postavljen privremeni most na baržama koji je korišćen do oktobra 2005. godine. Montažno-demontažni drumsko-železnički most sa jednom kolovoznom trakom i prugom podignut je 2000. kao prvi most sagrađen posle NATO bombardovanja. Iste godine je sagrađen i novi Varadinski most - savremeni most sa dve kolovozne trake i dve pešačke staze. Pored mostova na Dunavu, u Novom Sadu postoje i četiri mosta na Malom bačkom kanalu - Kaćki most, Temerinski most, Klisanski most i Železnički most. Po dugoročnim infrastrukturnim planovima u Novom Sadu se planira izgradnja još četiri mosta na Dunavi i dva mosta na Malom bačkom kanalu.

KRUŽNE TURE - NOVI SAD
Srpsko narodno pozorište
Matica srpska
Galerija Matice srpske
Spomen-zbirka Pavla Beljanskog
Galerija likovne umetnosti poklon zbirka Rajka Mamuzića
Muzej Vojvodine
Muzej Grada Novog Sada
Muzej savremene umetnosti Vojvodine
Pozorišni muzej Vojvodine
Gradska kuća
Rimokatolička crkva imena Marijinog
Spomenik Svetozaru Miletiću
Vladičanski dvor
Saborna crkva Svetog Đorđa
Gimnazija Jovan Jovanović Zmaj
Nikolajevska crkva
Uspenska crkva
Sinagoga
Zgrada Banovine -Banska palata
Almaška crkva
Spomenik žrtvama Novosadske racije
Dunavski park
Plaža Štrand
Petrovaradinska tvrđava
Beogradska kapija
Samostan Svetog Jurja
Rimokatolička crkva na Tekijama
Mesto bitke kod Petrovaradina - spomenik na brdu Vezirac
Manastir Kovilj
ZDRAVSTVENI TURIZAM
Jodna banja
SEOSKI TURIZAM
Salaši u okolini Novog Sada
POSEBNI INTERESI
Lov
Ribolov
DOGAĐAJI
Sterijino pozorje
Međunarodni muzički festival EXIT



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |