FRUŠKA GORA

Znamenita planina panonska

Fruška gora, niska ostrvska planina na jugu Panonske nizije, u severnom delu Srema, na desnoj obali Dunava, proteže se pravcem istok-zapad u dužini od 78 kilometara, dosežući maksimalnu širinu 15 kilometara pravcem sever-jug. Na zapadu zalazi na teritoriju Hrvatske, do Iloka i Šarengrada, na istoku se kod Sremskih Karlovaca i Čortanovaca spušta do Dunava, koji predstavlja i njenu severnu granicu, dok južno njene padine zalaze u sremsku ravnicu prema Savi na jugu. Fruška gora se prostire na površini od oko 500 kvadratnih kilometara. Njen najviši vrh je Crveni čot koji se nalazi na nadmorskoj visini od 539 metara. Ostali značajniji vrhovi su Veliki Gradac na 471 metar nadmorske visine, Zmajevac na 457 metara, Iriški Venac na 451 metar i Stražilovo na 321 metar. Frušku goru okružuje nekoliko gradova; na severu Bačka Palanka, Beočin, Novi Sad i Sremski Karlovci, na juga Inđija, Irig, Ruma i Sremska Mitrovica, a na zapadu Šid i Ilok u Hrvatskoj.
Na područje Fruške gore može se doći iz više pravaca. Glavne saobraćajnice koje vode na nju su magistralni put Novi Sad-Irig-Ruma i stari magistralni put Beograd-Novi Sad. Putem Novi Sad-Irig-Ruma preko Petrovaradina i Sremske Kamenice stiže se do Iriškog venca, poznatog fruškogorskog izletišta udaljenog 16 kilometara od Novog Sada, odakle se lako stiže do ostalih fruškogorskih izletišta; Zmajevca, Hopova, Krušedola i Popovice. Do izletišta Testera i Andrevlje stiže se iz Novog Sada putem od Sremske Kamenice uzvodno Dunavom preko Beočina i Čerevića. Putem Beograd-Novi Sad preko Sremskih Karlovaca stiže se do Stražilova, jednog od najposećenijih izletišta Fruške gore. Fruška gora je stara gromadna planina, koja je u dalekoj prošlosti bila ostrvo Panonskog mora. Njen masiv odlikuje izuzetno složena i raznolika geološka građa sa stenama iz gotovo svih geoloških perioda. Iz njene utrobe ranije se vadio ugalj kod Vrdnika, a danas laporac za industriju cementa u Beočinu, te kamen u više kamenoloma. Rimljani su je nazivali Alma mons, što znači "plodno brdo" na čijim padinama su gajili vinograde i iz njih vinom snadbevali obližnji Sirmijum, današnju Sremsku Mitrovicu, jednu od svoje četiri zlatne prestonice iz III veka. Današnji naziv planine "Fruška" potiče od slovenske reči "Frug", kako su Sloveni zvali Franke koji su verovatno bili na ovim prostorom u vreme njihovog doseljavanja. Fruška gora je krajem srednjeg veka postala duhovno središte srpskog naroda koji se pred najezdom Turaka povlačio ka severu, preko Save i Dunava. U periodu od XV do XVIII veka na širem području Fruške gore podignuto je preko 30 srpskih manastira, od kojih je do danas sačuvano njih 15. Od sredine XVIII veka na širem prostoru Fruške gore ponovo je obnovljeno vinogradarsvo koje je bilo uništeno za vreme turske vladavine. Posle više uspona i padova tokom minulih vekova, danas je fruškogorsko vinogorje jedno od vodećih vinogorja Vojvodine i Srbije, sa vinskim centrima u Sremskim Karlovcima, Irigu, Erdeviku i Neštinu. Kako bi se zaštitio i za buduća pokoljenja sačuvao bogat i raznovrstan biljni i životinjski svet ove planine, Fruška gora je 1960 godine proglašena Nacionalnim parkom čiji se područje zaštite prostire na površini od 25.525 hektara.
Floru Fruške gore čini oko 1.500 biljnih vrsta, od kojih su mnoge reliktnog karaktera i nalaze se na spisku prirodnih retkosti Srbije. Naročito je posebnom čini 31 vrsta orhideja i oko 700 vrsta lekovitog bilja, kao i prisustvo oko 400 vrsta gljiva. U nižim predelima planine preovlađuju pašnjaci, vinogradi i voćnjaci, dok je prostor iznad 300 metara nadmorske visine prekriven listopadnim šumama u kojima je najzastupljeniji hrast kitnjak, ali i beli grab, bukava, kao i lipa čija je zajednica na Fruškoj gori najbrojnija u Evropi. Fauna Fruške gore je takođe bogata i raznovrsna, posebno ornitofauna sa preko 200 vrsta ptica, među kojima su i retke vrste ptica grabljivica - orao krstaš i patuljasti orao. Od ostalih ptica brojni su detlići, gavranovi, crne rode, divlje patke, fazani i druge. Među krupnijom divljači svoje stanište na Fruškoj gori imaju; lisica, šakal, srna, divlja svinja, jelen, a od retkih vrsta sisara; divlja mačka, kuna belica, puh lešnikar i 16 vrsta slepih miševa.
Reljef Fruške gore čine tri posebne reljefne celine; centralna sa odlikama pravog planinskog venca koji se proteže pravcem istok-zapad u dužini od oko 40 kilometara čija se prosečna nadmorska visina kreće od 440 do 460 metara, zapadna celina koja se prostire u području između Šarengrada i Šida i ima odlike zaravnjene uzvišice sa nadmorskim visinama do 200 metara, te istočna celina koja se postepen spušta do Dunava čije se poslednje uzvišice nalaze na samoj lesnoj zaravni. Severne i južne strane planine razuđene su planinskim potocima koji su izdubili bočne grebene sa strmim padinama. Planinski masiv je na mnogim mestima pokriven tanjim ili debljim slojevima lesa.
Podzemne i površinske vode na širem područje Fruške gore prisutne su u obliku planinskih izvora, vrela, rečica, potoka, bara, veštačkiih jezera i termalnih izvora. Istočni greben i zapadni niski ogranci planine siromašni su vodom, dok centralni planinski venac obiluje vodom. Postoji 16 veštačkih jezera sagrađenih za potrebe navodnjavanja i odvodnjavanja u slučaju poplava ili nastalih ispunjavanjem površinskih kopova kao što je Ledinačko jezero kod Starih Ledinaca ili jezero Beli Kamen kod Bešenovačkog Prnjavora. Termalni izvori se nalaze u Vrdniku. Otkriveni su vađenjem uglja u rudniku koji je u ovom mestu postojao od 1804. do 1968. godine. Danas je na ovim termalnim izvorima izgrađena Banja Vrdnik.
Klima Fruške gore ima odlike umereno-kontinentalne klime sa primesama planinske klime. Iako je ovo niska planina, njena klima na većim nadmorskim visinama poprima obeležja prave planinske klime sa hladnijim zimama i svežijim letima. Najniže temperature su u januaru, a najviše u julu. Srednja godišnja temperatura iznosi 11,2o C. Najčešći vetrovi su zapadni i jugozapadni i oni duvaju tokom cele godine. Padavine su najobilnije i najčešće u maju, junu i decembru, s tim što su izraženije u predlima na višim nadmorskim visinama. Fruška gora je područje sa najviše padavina u Vojvodini. Specifična geološka istorija, raznolik reljef, jedinstven položaj, nesvakidašnje mikro-klimatske karakteristike, bogat i raznovrstan biljni i životinjski svet, razvijeno vinogradarstvo i voćarstvo na njenim padinama i bogato kulturno-istorijsko nasleđe sa velikim brojem srpskih manastira, čine Frušku goru prepoznatljivom i posebnom planinom na mapi balkanskih planina. Zahvaljujući svemu ovome Fruška gora je danas primamljiva turistička destinacija za izlete, odmor i rekreaciju u prirodi, planinarenje, eko-turizam, lov i ribolov, te za duhovna hodočašća i verski turizam.

Nacionalni park Fruška gora
Izletišta Fruške gore
Izletište Iriški venac
Izletište Stražilovo
Dečija odmarališta "Testera" i "Letenka"
Izletište Andrevlje
Fruškogorski manastiri
Manastir Rakovac
Manastir Beočin
Manastir Divša
Manastir Privina Glava
Manastir Kuveždin
Manastir Petkovica
Manastir Šišatovac
Manastir Bešenovo
Manastir Mala Remeta
Manastir Jazak
Manastir Vrdnik Ravamoca
Manastir Novo Hopovo
Manastir Staro Hopovo
Manastir Grgeteg
Manastir Velika Remeta
Manastir Krušedol
Despotska porodica Branković
Fruskogorsko vinogorje



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |