SREMSKI KARLOVCI

Mesto malo po slavnoj istoriji znano

Mala vojvođanska varoš Sremski Karlovci, mesto bogate istorije i tradicije, duhovno, prosvetno i kulturno središte srpskog naroda u Vojvodini tokom XVIII i XIX veka, smestila se podno Fruške gore, na desnoj obali Dunava, 10 kilometara jugoistočno od Novog Sada a 57 kilometara severozapadno od Beograda, na starom magistralnom putu Beograd-Novi Sad. Po popisu stanovništva iz 2011. godine u opštini Sremski Karlovci živi 8.750 stanovnika. Sremski Karlovci su kao i većina drugih mesta Vojvodine multietnička sredina. Većinsko stanovništvo čine Srbi koji u ukupnom broju stanovnika opštine učestvuju sa oko 80 odsto. To je opština sa jednim naseljenim mestom - gradom Sremskim Karlovcima. Sa površinom od 51 kilometar kvadratni, jedna je od najmanjih opština Vojvodine. Iako geografski pripada Sremu, Karlovci su u sastavu Južnobačkog upravnog okruga. Na juga se graniče sa područjem Inđije i Iriga, na zapadu sa područjem Grada Novog Sada odnosno sa gradskom opštinom Petrovaradin, dok njenu severnu i istočnu granicu čini reka Dunav.
Sremski Karlovci su dobro saobraćajno povezani sa svojom okolinom i drugim mestima Vojvodine i Srbije. Imaju mogućnosti za drumski, železnički i vodeni saobraćaj. Kroz Karlovce prolazi stari magistralni put Beograd-Novi Sad-Subotica, danas državni put prvog reda M 22.1, kao i međunarodna železnička pruga Beograd-Novi Sad-Subotica. Značajnu saobraćajnu vezu Karlovaca čini i reka Dunav, kao evropski saobraćajni koridor VII, koju nažalost Karlovci slabo koriste za ove svrhe s obzirom na nepostojanje adekavatne vodno-saobraćajne infrastrukture.
Reljef Sremskih Karlovaca karakteriše aluvijalna ravan Dunava i brdovito-planinski tereni Fruške gore.sa strmim padinama i dolinama. Prisutne su velike razlike u nadmorskim visinama područja, koje se kreću od 76 metara na koliko se nalazi aluvijalna ravan Dunava do 480 metara nadmorske visine planinskog venca Fruške gore. Samo naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 102 metra. Pored Dunava na čijoj desnoj obali se nalazi naselje, značajniji vodotok Sremskih Karlovaca je Stražilovački (Ešikovački) potok koji protiče kroz samo naselje. Karlovačko područje karakteriše umereno-kontinetalna klima sa uticajem mikroklimatskih karakteristika Fruške gore koje se najviše ispoljavaju povećanom vlažnošću vazduha i padom prosečnih temperatura sa rastom nadmorske visine. Srednja godišnja temperatura Karlovaca se kreće od 11,2o C do 11,7o C.
Istorija ljudskog bitisanja na prostoru Sremskih Karlovaca seže u daleku prošlost. U doba Rimljana ovde se nalazilo malo utvrđenje, koje je 1308. zabeleženo kao tvrđava Karom. Početkom XVI veka Karom se, kao posed plemićkih porodica Batori i Morović, nalazio u sastavu Ugarskog kraljevstva. Turci su ga osvojili 1521. godine. Naselje se pod današnjim imenom prvi put pominje u rukopisnom Otačniku manastira Krušedol iz 1532. godine. Karlovce je tokom turske dominacije uglavnom naseljavalo srpsko stanovništvo i u manjoj meri tursko. Pod turskom vlašću Karlovci su ostali do okončanja Velikog bečkog rata koji je zaključen potpisivanjem mira između Austrije i Turske u Karlovcima januara 1699. godine poznatog kao Karlovački mir. Pregovori su trajali 72 dana, posle kojih je Turska Austriji prepustila Bačku, deo Srema i niz drugih teritorija.
Sa uključenjem u sastav Habzburške monarhije, nastupilo je novo razdoblje razvoja Karlovaca koji su postali važno pogranično mesto preko koga su išli trgovački putevi između Austrije i Turske. U Karlovce je 1713. iz manastira Krušedol preneto sedište mitroplije - samostalne srpske crkvene oblasti u Habzburškoj monarhije koja je po svom novom sedištu ponela ime Karlovačka mitroplija. Od tada Karlovci postaju duhovno, prosvetno i kulturno središte srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji. Godine 1719. podignuta je Donja crkva posvećena Svetim apostolima Petru i Pavlu, 1726. je otvorena prva srpska škola, 1746. izgrađena Gornja crkva, 1762. Saborna crkva. Sredinom XVIII veka u Karlovce su se doselili prvi Nemci koji su se nastanili u podnožju Magarčevog brega. Nova rimokatolička crkva podignuta je sredinom XVIII veka, bolnica je sagrađena 1770, a nova osnovna škola 1788. godine. Te godine Karlovce je zadesio veliki požar u kome je izgorela gotovo čitava čaršija. Obnova je brzo usledila i to najviše zahvaljujući novoizabranom karlovačkom mitropolitu Stefanu Stratimiroviću koji je dao novi podstrek razvoju grada. Tada su u Karlovcima živeli brojni bogati Srbi, koji su svesrdno pomogli obnovu varoši i podizanje novih zdanja. Tih godina je osnovana čuvena Karlovačka gimnazija koja je sa radom počela 1792. godine, mitropolit Stratimirović je 1794. osnovao Bogosloviju, a 1798. internat "Blagođejanije" u kome su stanovali siromašni bogoslovi i gimnazijalci. Karlovačku gimnaziju su pohađali brojni znameniti Srbi; Dimitrije Davidović, Sima Milutinović Sarajlija, Stevan Šupljikac, Josif Rajačić, Branko Radičević, Jovan Sterija Poipović i brojni drugi. Poznata česma "Četiri lava" u centru Karlovaca podignuta je 1799. godine, a nova zgrada Magistrata 1811. godine. Na mestu na kome je 1699. potpisan Karlovački mir, 1817. je u znak sećanja na ovaj veliki istorijski događaj podignuta nova Kapela mira.
U Karlovcima je 1. i 3. maja 1848. održana čuvena Majska skupština srpskog naroda na kojoj je doneta odluka o početku borbe protiv Mađara za očuvanje crkvenih i narodnih prava u Austrougarskoj. Oblasti Srema, Baranje, Bačke sa Bečejskim distriktom i Šajkaškim bataljonom, te Banat sa Granicom i Kikindskim distriktom, proglašene su za Srpsku Vojvodinu. Tada je mitropolit Josif Rajačić proglašen za patrijarha, pukovnik Stefan Šupljikac za vojvodu, a Đorđe Stratimirović za komandanta srpske vojske. Napadom mađarskih trupa iz Petrovaradina 12. juna 1848. na Karlovce otpočeli su ratni sukobi između Mađara i Srba. Većina srpskih htenja, nastojanja i očekivanja u revolucionarnoj 1848. i 1849. godini nije ostvarena. Beč je 1849. oblast Srpsku Vojvodinu transformisao u oblast Srpska Vojvodina i Tamiški Banat. Karlovci nisu ušli u sastav ove oblasti, oni su zajedno sa Sremom ostali u Vojnoj granici koja će biti rasformirana 1881. godine. Posle gašenja Vojne granice, Karlovci su uključeni u oblast Kraljevina Hrvatska i Slavonija. Karlovci su i tokom druge polovine XIX veka bili društveno, kulturno i politićko središte srpskog naroda u Austrougarskoj. U njima su održavani crkveno-narodni sabori na kojima se raspravljalo o pravima i položaju srpskog naroda u Austrougarskoj. Podignuto je više novih zdanja; nova zgrada gimnazije 1891, patrijaršijski dvor 1895, zgrada Bogoslovije 1900, te đački internat 1904. godine. Karlovčani su obeležavajući tridesetogodišnjicu smrti velikog pesnika Branka Radičevića, 1883. preneli njegove posmrtne ostatke iz Beča i sahranili ih na Srtažilovu gde su mu podigli spomenik. Posle Prvog svetskog rata i priključenja Vojvodine Srbiji, u Karlovcima je decembra 1918. održana Prva konferencija pravoslavnih episkopa na kojoj je uspostavljena jedinstvena Srpska pravoslavna crkva (SPC) i formirana Srpska patrijaršija. Svečano proglašenje SPC održano je u Patrijaršijskom dvoru u Karlovcima 30. avgusta 1920. godine. Sedište Patrijaršije preneto je u Beograd, dok je njena rezidencija ostala u Karlovcima sve do 1936. godine. Posle Drugog svetskog rata u vreme socijalizma, Karlovci su bili zapostavljeni i zaboravljeni. Interes za njih se vratio krajem XX veka, kada je srpska država ponovo otkrila njihov značaj i vrednost i donela poseban Zakon o zaštiti i revitalizaciji Sremskih Karlovaca. Danas su Karlovci prepoznatljivi kao živopisna barokna varoš znamenite prošlosti, zatim kao izuzetno posećana turistička destinacija sa brojnim kulturno-istorijskim spomenicima, sa rekom Dunavom i izletištima obližnje Fruške gore, te kao jedno od središta Fruškogorskog vinogorja sa brojnim vinskim podrumima i vinarijama. Sremski Karlovci imaju dobre uslove za više vrsta turizma; počev od nautičkog turizma na Dunavu koji područjem Karlovaca teče dužinom od oko 15 kilometara duž čije obele se nižu prelepi pejzaži, rukavci, ade, peščane plaže, ritovi i bare, do više vrsta turizma posebnih interesa; lova i ribolova na Fruškoj gori i na Dunavu, vinskog turizma čiji poklonici u Karlovcima mogu posetiti više vinarija i degustirati čuvena fruškogorska vina među kojima posebnu pažnju pleni autentično karlovačko desertno vino Bermet, te izletničkog turizma na više karlovačkih izletišta koja plene svojom očuvanom i živopisnom prirodom, među kojima je najpoznatije Stražilovo, udaljeno četiri kilometra od grada, na kome se nalazi odmaralište i grob pesnika Branka Radiučevića. Posetioci Karlovaca uživaće u obilasku više starih zdanja i sakralnih građevina koje predstavljaju vredne kulturno-istorijske spomenike i spomenike arhitekture. Staro gradsko jezgro Karlovaca formirano tokom XVIII i XIX veka, danas ima status zaštićene prostorne celine i predstavlja istorijsko jezgro grada sa trgom Branka Radičevića i više sakralnih i svetovnih građevina na njemu. Sa istorijom, prošlošću, narodnim običajima i tradiciom Karlovaca turisti se mogu upoznati u Zavičajnoj zbirci Sremskih Karlovaca koja se nalazi u sastavu Muzeja Grada Novog Sada, a koja je smeštena u palati baronske porodice Rajačić "Ilion" koja predstavlja jedno od reprezentativnih zdanja Karlovaca podignutog sredinom XIX veka. Gosti Karlovaca se neće pokajati ako posete neku od brojnih zabavno-turističkih i kulturnih manifestacija koje se svake godine u ovom gradu organizuju; počev od religiozno-kulturne manifestacije "Karlovačke božićne svečanosti" tokom čijeg trajanja se pored bogosluženja u svim karlovačkim crkvama organizuju izložbe, koncerti duhovne muzike, horsko crkveno pojanje i božićne predstave za decu, zatim slikarska manifestacija izložbenog karaktera "Sremskokarlovačka likovna kolonija akvarela i crteža" koja se održava krajem maja, preko gastronomsko-turističke manifestacije "Festival kuglofa" koji se održava karajem juna na više lokacija u gradu a čije osnovni sadržaj nadmetanje u pipremanju tradicionalnog nemačkog kolača kuglofa, do čuvene manifestacije poezije i poetskog stvaralaštva "Brankovo kolo" koja se u čast pesnika Branka Radičevića održava početkom septembra u Sremskim Karlovcima i u Novom Sadu, te poznate karlovačke privredno-turističke manifestacije "Karlovačka berba grožđa" koja se u slavu grožđa i vina održava krajem septembra, početkom oktobra.

KRUŽNE TURE - SREMSKI KARLOVCI
Zavičajna zbirka Sremskih Karlovaca
Palata Ilion
Gornja crkva Vavedenja Presvete Bogorodice
Donja crkva Svetih apostola Petra i Pavla
. Saborna crkva Svetog Nikole
Riomokatolička crkva Svetog Trojstva
Kapela mira
Zgrada Magistrata
Karlovačka Gimnazija
Karlovačka Bogoslovija
Patrijaršijski dvor
Česma "Četiri lava"
Izletište Stražilovo
Branko Radičević
Karlovačke vinarije i vinski podrumi
Bermet
DOGAĐAJI
Karlovačka berba grožđa



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |