KOVAČICA

Cela varoš slikarski atelje

Mala vojvođanska varoš Kovačica, jedno od dva vojvođanska mesta u kome najviše živi Slovaka i nezvanična prestonica naivnog slikarstva Vojvodine i Srbije, smestila se u pitomoj ravnici na jugu Banata, 90 kilometara jugoistočno od Novog Sada a 50 kilometara severno od Beograda. Po popisu stanovništva iz 2011. godine u opštini Kovačica živi 25.259 ljudi, dok sama Kovačica ima 6.264 stanovnika. I opština Kovačica je kao većina opština Vojvodine multietnička sredina. Najbrojniji su Slovaci koji u ukupnom broju stanovnika opštine učestvuju sa 41 odsto, Srba ima 34 odsto, Mađara 10,5 odsto, Rumuna sedam odsto, dok pripadnici ostalih nacija ne učestvuju sa više od dva odsto u ukupnom broju stanovnika opštine. Kovačica je jedna od dve opštine Vojvodine, pored Bačkog Petrovca, u kojoj živi najviše vojvođanskih Slovaka. U Kovačici ih živi oko deset hiljada, a u Bačkom Petrovcu oko devet hiljada.
Sa svojih 419 kvadratnih kilometara površine, opština Kovačica spada u grupu opština srednje veličine u Vojvodini. Obuhvata grad Kovačicu i još sedam naseljenih mesta. Pored Kovačice, veća opštinska naselja su Debeljača sa oko pet hiljada žitelja, Padina sa oko pet i po hiljada, Crepaja sa oko četiri hiljade i Uzdin sa dve hiljade stanovnika. Opština administrativno pripada Južnobanatskom upravnom okrugu. Na jugu se graniči sa područjem grada Pančeva, na istoku sa opštinom Alibunar, na severu sa opštinom Sečanj i područjem grada Zrenjanina, a na zapadu sa opštinom Opovo.
Kovačica je dobro saobraćajno povezana sa svojom okolinom i drugim mestima Vojvodine i Srbije. Glavna drumska veza ide preko Pančeva. Kroz nju prolazi magistralni put M 24 koji je na jugu povezuje sa Pančevom udaljenim 30 kilometara, a na severu sa Zrenjaninom udaljenim 45 kilometara. U Kovačicu se može doći i vozom pošto kroz nju prolazi železnička pruga Pančevo-Zrenjanin-Kikinda.
Područje Kovačice se prostire u jugozapadnom delu Banata, u dodirnoj zoni južnobanatske lesne zaravni i lesne terase. Reljef opštine je ravničarskog karaktera, sa izraženim visinskim razlikama koje idu do 60 metara. Najviša tačka sa nadmorskom visinom od 135 metara nalazi se u jugoistočnom delu sela Padine, dok se najniža sa nadmorskom visinom od 75 metara nalazi u ataru sela Idvora. Kovačica se smestila na nadmorskoj visini od 102 metra. Severozapadnim područjem opštine u dužini od 15 kilometara protiče reka Tamiš, dok u istočne delove opštine zalazi Deliblatska peščara sa svojim specifičnim geomorfološkim karakteristikama. U strukturi zemljišta kovačičke opštine preovlađuje černozem, najplodnija vrsta zemljišta Panonske nizije, čime Kovačica ima idealni uslovi za poljoprivredu. Klima ovog područja je umereno-kontinentalna, sa srednjom godišnjom temperaturom od 11,3o C. Najhladniji mesec je januar, a najtopliji jul.
Oskudni istorijski izvori govore da je područje današnje Kovačice bilo naseljeno još u XV veku. Prvi pisani pomen Kovačice potiče iz 1751. godine kada su se po rasformiranju Potiskopomoriške vojne granice na ovo područje naselili srpski graničari sa svojim porodicama. Formiranjem Nemačkobanske vojne granice 1767. godine, Kovačica dobija mađarsko ime Antalfalva (Antalovo selo). Novo razdoblje razvoja Kovačice nastupilo je početkom XIX veka, kada se su na prostor kovačičke pustare naselili Slovaci. Prve slovačke porodice doseljavaju se 1802. i 1803. godine iz Ečke. Doseljenici su brzo organizovali svoj društveni, duhovni i kulturni život; grade kuće, crkvu, školu, bave se poljoprivredom i kao graničari služe austrijskog cara Ferdinanda I. Sredinom XIX veka, pored poljoprivrede, razvija se zanatstvo i trgovina. Uprkos koleri koja je harala ovim prostorom 1836. i 1846. godine, broj žitelja Kovačice raste. Slovacima se u sve većem broju pridružuju Srbi, Mađari, Rumuni i pripadnici drugih nacija. Vojna granica je ukinuta 1872. godine, pa se stanovništvo od tada pretežno bavi poljoprivredom.
Proteklih više od 200 godina u Kovačici skladno žive pripadnici slovačke, srpske, mađarske, rumunske i drugih nacionalnosti, neprestano dokazujući da razlike ne razdvajaju, već naprotiv, da ljude spajaju i zbližavaju. Danas je u Kovačici u zvaničnoj upotrebi srpski, slovački, mađarski i rumunski jezik. Pored nacionalne heterogenosti po kojoj je zovu "Vojvodina u malom", Kovačica je danas poznata po naivnom slikarstvu kojim se bave Slovaci, po vašarima u Debeljači, po konjarstvu Crepaje i po Idvoru u kome je rođen čuveni srpski naučnik Mihajlo Pupin.
Kovačica ima dobre uslove za više vrsta turizma; počev od tranzitnog turizma koji će zadovoljiti sve ljubitelje naivnog slikarstva koji u Kovačici i njenim selima mogu posetiti veliki broj slikarskih galerija i ateljea naive od Galerije naivnog slikarstva u Kovačici koja je najstarija galerija ove vrste i svojevrsni centar kulturnog života opštine i galerije "Babika" koju je UNESCO proglasio svetskim centrom izdavačke delatnosti o naivnom slikarstvu, zatim sve ljubitelje stare arhitekture bilo da se radi o starim crkvama iz XVIII i XIX veka ili pak o građevinama narodnog graditeljstva, kao i sve poklonike muzeja koji mogu posetiti Zadužbinu naučnika Mihajla Pupina u Idvoru koja obuhvata muzej, naučnikovu rodnu kuću i Narodni dom, zatim Etnografski muzej u Debeljači i etno-kuće u Padini i Uzdinu, preko turizma posebnih interesa kao što su lov i ribolov u lovištima kovačičke opštine, na Debeljačkim jezerima i na reci Tamiš, do seoskog turizma na više salaša pretvorenim u specifične ugostiteljsko-turističke objekte sa raznovrsnim etno-sadržajima. Svim ljubiteljima prirode, odmora i rekreacije u njoj, Kovačica nudi više izletišta; na obodu Kovačice šuma Jarmočisko koja je idealno mesto za kampovanje, izlete i rekreaciju, u Padini izletišta Višnjičkov, Alaš, Gornja i Donja dolina, u Debeljači vašarište, Debeljački salaš i Debeljačka jezera, te reka Tamiš čije obale tokom cele godine posećuju brojni izletnici, kamperi i ribolovci. Posetioci Kovačice se neće pokajati ako posete neku od brojnih zabavno-turističkih i kulturnih manifestacija koje se svake godine organizuju u gradu i selima: u martu u Kovačici "Maškovi dani" - festival slovačkih pozorišta Vojvodine i Međunarodna smotra paradnih konja i fijakera "Crepajački fijaker" u Crepaji, u maju "Debeljačka gulašijada" na vašarištu u Debeljači, u avgustu u Uzdinu Festival folklora i muzike Rumuna u Srbiji, u oktobru u Kovačici "Kovačički oktobar", tradicionalna celomesečna smotra kulture, stvaralaštva, tradicije i narodnih običaja vojvođanskih Slovaka. Za lovce se u Kovačici organizuju dve manifestacije; u februaru hajka na lisicu "Lisici u pohode", a u junu Opštinsko takmičenje u gađanju glinenih golubova. U čuvenom kovačičkom selu Debeljača šest puta godišnje se održava tradicionalni narodni vašar koji okuplja veliki broj trgovaca i posetilaca, sa bogatim ugostiteljskim i zabavnim sadržajima.

Naivno slikarstvo Kovačice
Tradicija kovačičkog naivnog slikarstva duga je više od pola veka. Njegovi rodonačelnici su Jan Sokola i Martin Paluška, koji su 1939. počeli da preslikavaju motive sa razglednica i kalendara. Tokom narednih nekoliko godina pridružli su im se Mihal Bireš i Vladimir Boboš. Prekretnicu u razvoju kovačičke naive donela je 1952. godina kada je povodom 150. godišnjice osnivanja Kovačice održana prva izložba slika samoukih slikara. Izložba je privukla veliku pažnju, a posebno pažnju akademskog slikara Stojana Trumića iz Pančeva koji je presudno uticao na kovačičke umetnike da počnu da stvaraju svoja originalna i autentična dela, a ne da se bave reprodukciom. Godine 1955. formirana je prva stalna postavka slika kovačičkih naivaca - Galerija narodnih slikara koja će postati nosilac razvoja kovačičke naive. U godinama koje su sledile kovačička naiva niže uspehe u zemlji i inostranstvu, doživljavajući svetsku afirmaciju i trijumf. Njeni istaknuti predstavnici postali su Martin Jonaš, Zuzana Halupova, Jan Knjazovic, Jan Glozik i drugi. Sredinom 2012. ministarstvo kulture Srbije uvrstilo je slovačko naivno slikarstvo u Vojvodini na nacionalnu listu nematerijalne kulture i dalo predlog njegovog kandidovanja za listu nematerijalne kulturne baštine UNESCO-a Po tematici i umetničkom izrazu naivno slikarstvo Kovačice likovni kritičari svrstavaju u poetsko-realističnu naivu. Samouki umetnici poetizirano slikaju svoju seosku sredinu i ljude u njoj. Svaki od slikara ima svoj originalni stil i poseban slikarski rukopis. Na slikama Zuzane Halupove dominiraju deca i likovi sa dečijim licem, Martina Jonaša seljaci sa velikim stopalima i šakama, dok su na slikama Jana Venjarskog konji. Kovačica danas slovi za nezvaničnu prestonicu naivnog slikarstva Vojvodine i Srbije. Ovde se u skoro svakoj kući nešto crta, slika, boji, oblikuje ili veze. Stiče se utisak da je naivno slikarstvo kolektivni dar Slovaka Kovačice, u kojoj danas stvara preko 200 slikara. Postoji više galerija i ateljea koje godišnje poseti nekoliko desetina hiljada turista iz zemlje i inostranstva.


KRUŽNE TURE - KOVAČICA
Galerija naivne umetnosti
Galerija "Babka"
Kuća-muzej Martina Jonaša Slovačka evangelistička crkva
Memorijalni kompleks Mihajla Pupina u Idvoru
Mihajlo Pupin
Srpska crkva Svetih Blagovesti u Idvoru
Muzej i legat Vladimira M. Fijata u Samošu
Srpska crkva Svetog Nikole u Samošu
Galerija naivnog slikarstva u Uzdinu
"Rumunska kuća" u Uzdinu
Rumunska crkva u Uzdinu
Galerija naive u Padini
Etno-kuća u Padini
Slovačka evangelistička crkva u Padini
Galerija-legat Ksenije Ilijević u Crepaji
Srpska crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Crepaji
Kapele-vodice u Crepaji
Etnografski muzej u Debeljači
Reformatorska crkva u Debeljači
Pravoslavna i katolička crkva u Debeljači
POSEBNI INTERESI
Lov i ribolov
Debeljačka jezera



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |