KOPAONIK

Planina snega i sunca

Najveći planinski masiv Srbije Kopaonik nalazi se 270 kilometara južno od Beograda. Smestio se između reka Ibra i Sitnice na zapadu, Laba na jugu, Jošanice i Kozničke reke na severu i Rasine i Toplice na istoku. Prostire se pravcem severozapad-jugoistok, u dužini od oko 70 kilometara, dosežući u srednjem delu širinu oko 40 kilometara. Njegova površina iznosi 2.750 kvadratnih kilometara. Najviši vrh Kopaonika je Pančićev vrh koji se uzdiže do 2017 metara nadmorske visine. Ime je dobio po našem čuvenom biologu Josifu Pančiću, čiji se mauzolej nalazi na njemu.
Vrhovi Kopaonika; Pančićev vrh, Suvo Rudište, Karaman, Gobelja, Kukavica i drugi, uokviruju veliki zaravljeni deo Kopaonika - visoravan zvanu Ravni Kopaonik, koja se nalazi na nadmorskoj visini od oko 1600 metara. Na Ravnom Kopaoniku izgrađeno je turističko naselje koje je za nepunih 30 godina postojanja izraslo u jedan od vodećih planinskih turističkih centara Srbije, sa brojnim smeštajnim kapacitetima, mrežom ski-staza i žičara i ostalom turističkom infrastrukturom. To je danas najveći i najpoznatiji skijaški centar Srbije. Pored hotelsko-turističkog kompleksa na Ravnom Kopaoniku, turističku ponudu Kopaonika upotpunjava i hotelsko-apartmansko naselje u selu Brzeća, na istočnim padinama planine. Do Turističkog centra Kopaonik može se doći iz dva pravca; sa istočne strane Ibarskom magistralom preko Kraljeva, Biljanovca i Jošaničke Banje, kao i iz Raške preko Rudnice, a sa zapadne strane auto putem Beograd - Niš, preko Pojata, Kruševca, Brusa i Brzeća.
Povoljna klima, odgovarajuća nadmorska visina, raznovrstan i živopisan reljef, očuvan biljni i životinjski svet i bogato kulturno-istorijsko nasleđe, učinili su Kopaonik vodećim planinskim turističkim centrom Srbije i jednim od najlepših i najvecih zaštićenih parkova prirode naše zemlje. Kopaonik ima subalpsku klimu. Nalazi se u prostoru dodirivanja mediteranskih i kontinentalnih vazdušnih struja. Njegovu klimu odlikuju specifične karakteristike koje se ispoljavaju kroz obilne snežne padavine, dosta sunčanih dana i ne naročito niske temperature tokom zimskih meseci. Sneg se na Kopaoniku zadržava preko 150 dana, od kraja novembra do početka maja. Najviše pada u januaru i februaru, ali zna obilno da padne i u aprilu, a da iznenadi tokom leta. Godišnje ga prosečno padne oko 400 centimetara, a njegova visina ide do dva metra. Zajedno sa Starom planinom, Šar planinom i Prokletijama, Kopaonik spada u najsunčanije predele Srbije.. Sa blizu 200 sunčanih dana godišnje, Kopaonik opravdano nosi ime "Sunčana planina". Prosečna godišnja temperatura na Kopaoniku iznosi 3,7o C. Najhladniji mesec je januar sa prosečnom temperaturom - 6o C, a najtopliji avgust sa prosečnom temperaturom 11,9o C
Privlačnost Kopaonika leži i u raznolikosti oblika njegovog reljefa, koji se međusobno smenjuju, nadovezuju i prepliću. Duboke kotline i klisure Kopaonika urezale su Barska i Lisinska reka na zapadnoj strani, Duboka i Brzećka reka na istočnoj strani, a Ciganska i Gobeljska reka na severnoj strani. Samokovska reka sa više svojih vodopada i bukova, predstavlja centralnu reku planine. Među brojnim izvorima pijaće vode na Kopaoniku, nalaze se i izvori niskoradioaktivne mineralne vode Krčmar voda i Marine vode. Kopaonik okružuje više termalnih izvora lekovite banjske vode. U njegovom podnožju se nalaze Jošanička, Lukovska i Kuršumlijska banja, a nešto dalje su Vrnjačka, Mataruška i Sijarinska banja.
Kopaonik karakteriše raznovrsna geološka građa sa stenama različitog vremena nastanka i starosti - od serpentinita i granite do mermera i krečnjaka. Kose, padine, visoravni i vrhovi Kopaonika prošarani su livadama, pašnjacima, listopadnim i četinarskim šumama. U reljefu Kopaonika posebno se ističu njegovi vrhovi, sa kojih se pruža nezaboravan pogled na šire područje Srbije.
Blaga klima, raznovrsna geološka podloga, dosta padavina i debeo snežni pokrivač stvorili su na Kopaoniku povoljne uslove za razvoj bogatog i raznovrsnog biljnog i životinjskog sveta. Flora i fauna Kopaonika je većim delom autohtonog porekla, sa nekoliko endemskih biljnih vrsta. Biljni svet ove planine sadrži preko 800 vrsta i podvrsta, što predstavlja jednu petinu flore Srbije. Najpoznatije endemske biljne vrste Kopaonika su Pančićeva potočarka (Cardamine Pancici), Kopaonička čuvarkuća (Sempervivum kopaonicense Pancic) i Kopaonička ljubičica (Viola Copanicensis). Bujne šume Kopaonika prate nadmorsku visinu planine, od listopadnih u nižim predelima, do četinarskih šuma na višim nadmorskim visinama. U životinjskom svetu Kopaonika najbrojnije su ptice. Istraživači su ih evidentirali oko 150 vrsta. Najpoznatije su sivi soko, suri orao i šumska sova. Među krupnom divljači, brojnošću se ističu lisica, srna, divlja svinja, divlja mačka, lasica i tvor.
Kako bi se zaštitile prirodne vrednosti Kopaonika, njegova izuzetna biloška i pejzađna raznolikost i brojne endemske vrste, on je 1981. godine stavljen pod poseban režim zaštite formiranjem Nacionalnog parka Kopaonik. Područje Parka zahvata površinu od 11.800 hektara i obuhvata najviše delove Kopaonika. Prostire se na području opština Raška i Brus. Osnovu Parka čini visokoplaninski, relativno zaravnjeni predeo srednje nadmorske visine oko 1700 metara. Zone Parka sa posebno značajnim i retkim biljnim i životinjskim vrstama su zaštićene kao rezervati. Postoji 13 takvih rezervata. Bogato kulturno-istorijsko nasleđe Kopsonika seže u daleki srednji vek kada je on bio značajno rudarsko područje srednjovekovne srpske države. Srpski srednjovekovni vladari, kralj Milutin i kralj Stefan Uroš I, dovodili su na Kopaonik Sase, čuvene srednjovekovne rudare. Rudarska naselja su imala topionice, kao i kovnice novca. Veliki procvat kopaoničko rudarstvo je doživelo u XIV i XV veku. Kopana je ruda gvožđa, olova, cinka, srebra i zlata. Sam Kopaonik je i dobio ime po kopanju rude na njegovim padinama i visovima. Na Kopaoniku postoji 180 napuštenih i zatrpanih rudarskih jama. Ostaci srednjovekovnih rudišta mogu se videti na više lokaliteta; selo Zaplanina, Samokovska reka, Kadijevac, Suvo Rudište, Brzećka reka i Bela reka. Značajno mesto u kulturno-istorijskom nasleđu Kopaonika zauzimaju sakralni objekti poput ostataka ranohrišćanske bazilike na arheološkom lokalitetu Nebeske stolice, svetilište u Metođu i crkva Svetog Petra i Pavla u Krivoj Reci, zatim spomenici posvećeni oslobodilačkim ratovima - spomenik na Mramoru, Đački grob, Raskrsnica, spomenik žrtvama fašizma u Krivoj Reci, kao i mauzolej Josifa Pančića na Pančićevom vrhu. Vredni pažnje su i objekti narodnog graditeljstva, privredni i stambeni; vodenice, pilane, Mijatovića jaz i stare kuće u selima Kopaonika. U podnožju Kopaonika, na području opštine Brus, nalazi se srednjevekovni manastir Lepenac, utvrđeni grad Koznik, te vredni ostaci manastira Milentije.

Turistički centar Kopaonik
Istorija turizma na Kopaoniku
Ski-centar Kopaonik
Kopaonik leti
Smeštajni kapaciteti
Opština Brus i Turističko naselje Brzeće ANTRFILE
Nacionalni park Kopaonik
Kulturno-istorijsko nasleđe
Arheološki lokalitet Nebeske stolice
Mauzolej Josifa Pančića
Josif Pančić ANTRFILE
Svetilište Metođe
Crkva Svetog Petra i Pavla u Krivoj Reci
Manastir Lepenac
Srednjovekovni grad Koznik
Manastir Milentija



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |