TRSTENIK

Znameniti kraj vrednih ljudi

Trstenik se nalazi u centralnom delu Srbije, 205 kilometara južno od Beograda. Smestio se na desnoj obali Zapadne Morave, između Kraljeva i Vrnjačke Banje na zapadu i Kruševca na istoku. Zanimljivo je reći da kroz Trstenik prolazi 21. meridijan. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine u Trsteniku živi 17.000 stanovnika, dok u celoj trsteničkoj opštini, u 51 naseljenom mestu, živi 49.000 stanovnika. Opština Trstenik se prostire na površini od 448 kvadratnih kilometara, u plodnoj dolini Zapadne Morave i na valovitim padinama okolnih planinskih masiva Goča i Gledićkih planina. Sam Trstenik se nalazi na nadmorskoj visini od 171 metar, dok se nadmorska visina opštine kreće od 160 metara u dolini Zapadne Morave do 922 metra na vrhu Gledičkih planina. U Trsteniku vlada umereno-kontinentalna klima, sa blagim zimama i i prijatnim letima.
Trstenik je dobro saobraćajno povezan sa ostalim delovima Srbije. Nalazi se na magistralnom putu Pojate - Kraljevo, 52 kilometra udaljen od priključka na auto put Beograd - Niš kod Pojata i 31 kilometar udaljen od Ibarske magistrale kod Kraljeva. Kroz Trstenik prolazi železnička pruga Stalać - Požega. U neposrednoj blizini Trstenika, oko dva kilometra istočno od centra, nalazi se turističko-sportski aerodrom "Trstenik" za koji strucnjaci kažu da je jedan od najpogodnijih aerodroma u zemlji za raznolike vazduhoplovne aktivnosti i potrebe.
Područje polodnog i blagorodnog trsteničkog kraja ljudi su naseljavali još u praistoriji, o čemu svedoče arheološki lokaliteti Blagotin i Stragari. U vekovima pre nove ere na ovim prostorima je živelo ilirsko pleme Tribali. Rimljani su ove krajeve osvojili u 1 veku nove ere. Iz rimskog perioda potiče kastrum na Stražbi i arheološka nalazišta u selima Bučje i Donji Dubič. U srednjovekovnoj Srbiji trstenički kraj je pripadao župama Morava i Levač. Prvi pisani pomen Trstenika nalazi se u darovnoj povelji kneza Lazara manastiru Ravanica iz 1381. godine, kojom on metoh Trstenik i još nekoliko drugih metoha poklanja ovom manastiru. Iz srednjovekovnog perioda potiču manastiri Ljubostinja i Veluće, biseri srpske srednjovekovne sakralne arhitekture. Za vreme turske vladavine Trstenik je bio neveliko drumsko naselje u kome se nalazila vojna posada za obezbeđenje karavana. Tadašnji Trstenik se nalazio dva kilometra zapadno od današnjeg grada, u blizini sela Osaonica.
Nakon oslobođenja od Turaka, u periodu od 1832. do 1838. godine, po odobrenju kneza Miloša Obrenovića, gradi se novo naselje na desnoj obali Zapadne Morave, na lokaciji znatno povoljnijoj za dalji razvoj i širenje grada. U osmoj deceniji XIX veka Trstenik je dobio osnovnu školu, poštu, apoteku, banku i prvi parni mlin. Godine 1899. preko Zapadne Morave je izgrađen čelični most. Železnička pruga Stalać - Kraljevo kroz Trstenik je prošla 1910. godine. Između dva svetska rata Trstenik je bio grad zanatlija, trgovaca i kafedžija, sa 32 zanatske radnje, 36 kafana, dva hotela, pet državnih i mešovitih banaka. Nakon Drugog svetskog rata, Trstenik doživljava nagli industrijski razvoj. U njemu se gradi industrijski gigant "Prva petoletka", najveća fabrika hidraulike i pneumatike tadašnje Jugoslavije. Ona je u poslednjoj deceniji XX veka, kao i mnoga druga naša industrijska preduzeća, doživela krah. Danas okosnicu razvoja Trstenika čini poljoprivreda, za koju je trstenički kraj bogom dano područje.Trstenički poljoprivrednici poznati su po raznovrsnoj i obimnoj povrtarskoj proizvodnji, po voćarstvu i vinogradarstvu i po proizvodnji voćnog i loznog sadnog materijala.
Sa lepom arhitekturom starih zgrada, znamenitim crkvama i manastirima, očuvanom i živopisnom prirodom i bogatom tradicijom svojih sela, Trstenik i njegova okolina predstavljaju primamljivu turističku destinaciju u kojoj se može mnogo toga lepog videti i doživeti. U centru Trstenika nalazi se crkva Svete Trojice, sagrađena u neomoravskom stilu 1900. godine, sa zvonikom koji dominira panoramom grada. Najstarija očuvana zgrada u Trsteniku je kuća Petra Katića, uglednog trgovca i narodnog poslanika iz druge polovine XIX veka. U prizemlju kuće danas se nalazi lep nacionalni etno-restoran. U reprezentativne arhitektonske objekte Trstenika ubraja se i zgrada nekadašnje osnovne škole "Sveti Sava" iz 1873. godine. Nalazi se neposredno pored gradske crkve. Zgrada Skupštine opštine datira iz 1935. godine. Unutrašnjost zgrade krase brojna dela akademskih slikara. Sa crkvom Svete Trojice i starom školom, opštinska zgrada dominira gradskim trgom. Ispred nje se nalazi gradski park i šetalište.
Nosioci kulturnog života u Trsteniku su Narodni univerzitet Trstenik, Narodna biblioteka "Jefimija", Kulturno-prosvetna zajednica i Muzej Trstenika sa izuzetno bogatom etnografskom postavkom. Muzej organizuje tematske izložbe, promocije knjiga i druge kulturne manifestacije. Ljubitelji umetnisti moraju svakako obići i Legat zavičajnih umetnika koji je formirala Elektrodistribucija Trstenika. Legat pokazuje svu lepotu izvornog umetničkog stvaralaštva i svedoči o uspešnoj saradnji privrede i kulture. U Legatu se nalazi oko 200 umetničkih dela o kojima danas brine Narodna biblioteka "Jefimija".
U okolini Trstenika nalaze se dva znamenita manastira iz XIV veka; Ljubostinja i Veluće. Ljubostinja je zadužbina kneginje Milice, žene kneza Lazara, dok ktitor Veluće nije poznat. Vredni kulturno-istorijski spomenici su i crkva Svetog Arhangela Gavrila u Gornjem Ribniku i crkva Svete Petke na Grabovačkom brdu. O bogatoj prošlosti i tradiciji trsteničkog kraja svedoči i srednjovekovni grad Grabovac, poznat i kao Jerinin grad. Nalazi se na jednom grebenu iznad Zapadne Morave, na polovini puta između Trstenika i Vrnjačke Banje. Arheološka istraživanja Grabovca počela su 2010. godine, tako da će se o njegovoj sada malo znanoj prošlosti u narednim godinama znati mnogo više.
Sela Trstenika prava su oaza za sve ljubitelje seoskog turizma i odmora u prirodi. Netaknuta priroda, tradicionalni običaji, stari zanati, prostrani vinogradi i voćnjaci, kvalitetna vina i izdašna hrana trsteničkih sela; Veluće, Brezovica, Ribnik ili Bučje osvajaju pri prvom susretu. Sela sa leve strane Zapadne Morave; Medveđa, Velika Drenova i Milutovac čuvena su po proizvodnji voćnih i loznih kalemova. Za ljubitelje prirode i aktivnog odmora u trsteničkoj opštini postoje markirane planinarske staze na Gledićkim planinama i Goču, dužine preko 100 kilometara. Trstenik i okolinu moguće je razgledati i iz vazduha. Turističko-sportski aerodrom i Aero-klub "Trstenik" organizuju panoramsko razgledanje grada i okoline, aero-mitinge i škole letenja, jedriličarstva, modelarstva i padobranstva.

KRUŽNA PUTOVANJA - TRSTENIK
Kuća Katića
Crkva Svete Trojice
Manastir Ljubostinja
Kneginja Milica ANTRFILE
Manastir Veluće
Crkva Svetog Arhangela Gavrila u Ribniku



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |