VRANJE

Spoj Evrope i Orijenta

Vranje se nalazi na samom jugu Srbije, od državne granice sa Makedonijom udaljeno je 40 kilometara a od granice sa Bugarskom 70 kilometara. Od Beograda je auto putem preko Niša i Leskovca udaljeno 347 kilometara. Grad se smestio u severozapadnom delu Vranjske kotline, podno planina Pljačkovice, Krstilovice i Pržara, na obalama Vranjske reke koja se nedaleko od grada uliva u Južnu Moravu. Prosečna nadmorska visina Vranjske kotline iznosi 480 metara. U njoj preovlađuje umereno-kontinentalna klima. Vranje je jedan od administrativnih, privrednih i kulturnih centara južne Srbije, odnosno Pčinjskog okruga u čiji sastav ulaze i opštine Bosilegrad, Bujanovac, Vladičin Han, Preševo, Surdulica i Trgovište. Po teritorijalnoj organizaciji Republike Srbije, Vranje od 2007. godine ima status grada. U užem gradskom području živi 55.742 stanovnika, dok na širem području grada, u 105 naseljenih mesta, živi 87.288 stanovnika. Kroz Vranje prolazi saobraćajna žila kucavica Srbije i jugoistočne Evrope - drumski i železnički Koridor 10. Međunarodni auto put E 75 od Beograda, preko Niša, Leskovca i Vranja vodi dalje na jug prema Skoplju i Atini, kao i međunarodna železnička pruga. Vranje je od Niša udaljeno 110 kilometara, a od Leskovca 70 kilometara.
Prvi pisani pomen Vranja nalazi se u spisu "Aleksijada", čuvene Grkinje vizantijskog carskog porekla, Ane Komnine iz XI veka. Ona kaže da je Vranje 1093. godine nakratko osvojio raški župan Vukan. Drugi put Vranje je od Vizantije preoteo 1193. veliki raški župan Stefan Nemanja. U sastav srpske srednjovekovne država Vranje je konačno ušlo 1207. godine kada ga je osvojio Stefan Prvovenčani. Nakon propasti srpske srednjovekovne države, Turci su Vranje osvojili 14. juna 1455. godine i držali ga u svojim rukama sve do 31. januara 1878. godine kada ga je oslobodila srpska vojska. Grad je dočekao slobodu sa nešto više od 8.000 stanovnika. Početkom XX veka Vranje je imalo oko 12.000 stanovnika. Bilo je pogranično mesto sa konzulatom Osmanskog carstva. Još u vreme vladavine Turaka, Vranje je bilo važna raskrsnica puteva koji su išli iz Srbije prema Makedoniji i Bugarskoj, potom važno mesto na moravsko-vardarskom drumu poznato po proizvodnji oružja, železnih predmeta i kvalitetne užarije i kudelje.
Za vreme Balkanskih i dva svetska rata Vranje je doživelo velika razaranja i stradanje stanovništva. Ostao je po zlu zapamćen teror bugarskih okupatora. Nakon Drugog svetskog rata Vranju se intenzivno razvija, sa sve većom ekspanzijom industrije obuće, tekstila, nameštaja, prerade duvana. Sinonim savremenog Vranja postaje kompanija "Simpo" koja izrasta u jednog od najvećih i najuspešnijih proizvođača nameštaja u socijalističkoj Jugoslaviji.

Vranjanski melos i sevdah
Mešavina orijentalnog i evropskog, preplitanje istoka i zapada, porodili su u Vranju posebnu vrstu životnog i ljubavnog zanosa, posebnu vrstu sevdaha začinjenu specifičnom vranjanskom pesmom, igrom i muzikom. Da bi se osetio ovaj specifični način življenja, ova posebna životna filozofija, mora se doći u ovu pitomu varoš gostoprimljivih ljudi da se proba ukusna južnjačka hrana i dobra vina, da se čuje autentični vranjanski melos koji otvara i najskrivenije kutke duše, da se vidi i zaigra vranjanski čoček - igra koja budi emocije i strasti, da se opusti i život posmatra sa njegove lepše strane. Vranjanski melos i sevdah Srbiji je otkrio i pokazao pisac Bora Stanković svojim romanom "Nečista krv" i dramom "Koštana" koja obiluje vranjanskim pesmama u scenama Mitketa i Koštane. Jedna od najčuvenijih vranjanskih pesama je pesma "Dimitrije, sine Mitre" koja je nastala po istinitom događaju. Sve vranjanske pesme su pune ljubavi, čežnje, tuge, patnje i poznatog vranjanskog "žala za mlados". Najveći i najautentičniji interpretator vranjanskog melosa bio je Staniša Stošić koji je preko 40 godine pevao ove pesme. Nenadmašna se njegova izvođenja pesama "Lela Vranjanka", "Dimitrije, sine Mitre", "Stani, zoro, stani", "Belo Lenče", "Šano dušo" i druge. Slavu vranjanskog melosa pronose i vranjanski trubački orkestri koji svake godine na Saboru trubača u Guči odnesu neku od prestižnih nagrada. Vranje je svom najvećem trubaču Bakiji Bakiću 2006. podiglo spomenik. Slavu Bakije Bakića danas nastavlja orkestar Ekrema Mamutovića



KRUŽNE TURE - VRANJE
Narodni muzej Vranja
Muzej kuća Bore Stankovića
Borisav Bora Stanković ANTRFILE
Pašin konak
Hamam - staro tursko kupatilo
Beli most
Zgrada starog načelstva
Saborna crkva Svete Trijice
Crkva Svetog Nikole
Crkva Svete Petke - krstata džamija
Tvrđava Markovo kale
Manastir Prohor Pčinjski
ZDRAVSTVENI TURIZAM
Vranjska banja
Bujanovačka banja



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |