SMEDEREVO

Grad duge istorije i bogate tradicije

Grad Smederevo nalazi se u severoistočnom delu Srbije, na obali Dunava, 46 kilometara istočno od Beograda. Grad se smestio na blago zatalasanom ravničarskom području neposredno ispred ušća Velike Morave u Dunav, na južnim obodima Panonske nizije, u krajnjem severoistočnom delu Šumadije. Smederevski kraj pripada Podunavlju i donjem Pomoravlju. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine na području grada Smedereva, u 27 naseljenih mesta, živi 109.631 stanovnik. U samom gradu Smederevu živi 62.698 stanovnika. Smederevo je reginalni centar Podunavskog okruga u čiji sastav još ulaze opštine Smederevska Palanka i Velika Plana.
Područjem opštine Smederevo protiču dve velike reke - Dunav koji u dužini od 20 kilometara čini severnu granicu opštine i Velika Morava koja predstavlja istočnu granicu opštine. Smederevo ima veoma povoljan geosaobraćajni položaj. Nalazi se između dva velika evropska saobraćajna koridora - kopnenog koridora X i rečnog koridora VII. Do njega se iz Beograda može doći smederevskim putem preko Grocke (46 kilometara) i međunarodnim auto putem E-75 prema Nišu (55 kilometara). Smederevo ima luku koja može da prima crnomorske brodove. Nizvodno od grada nalazi se Kovinski most, koji predstavlja poslednju drumsku veza sa levom obalom Dunava sve do Hidroelektrane "Đerdap I".
Klimi smederevskog kraja glavna obeležja daje geografski položaj i nizijski reljef. Klimatski uticaj otvorene Panonske nizije na severu duboko prodire na jug preko Smedereva, dolinom Velike Morave. Ovaj kraj je dosta vetrovit, sa velikim prusustvom košave kao oštrog jugoistočnog vetra. Značajan uticaj na klimu imaju i rečni tokovi Dunava i Velike Morave. Srednja godišnja temperatura u smederevskom kraju iznosi 11,4 oC. Najhladniji mesec je januar sa prosečnom temperaturom minus 0,6 oC, a najtopliji jul sa prosečnom temperaturom 21,9 oC.
Relativno povoljna i stabilna klima i plodno nizijsko zemljište pružaju dobre preduslove za bavljenje poljoprivredom, počev od ratarstva i povrtarstva, do voćarstva i vinogradarstva. Područje Smedereva ima jedno od najplodnijih zemljišta u Srbiji. Najkvalitetnije zemljište, prve i druge klase, čini 15,8 odsto a nešto slabijeg kvaliteta, treće i četvrte klase, 64,3 odsto ukupnog zemljišta. Smederevo je od davnina poznato po uzgajanju vinove loze. Još je je rimski imperator Prob ovde u III veku podizao vinograde, pa zatim srpski srednjovekovni despoti Stefan i Đurađ, te knez Miloš Obrenović u XIX veku. Čuvena je "Smederevka" kao jedna od naših najkvalitetnijih vinskih sorti grožđa.
Prvi pisani pomen Smedereva nalazi se u povelji vizantijskog cara Vasilija II iz 1019. godine, kojom je ovde uspostavljena jedna od episkopija novostvorene Ohridske arhiepiskopije. Smederevo se zatim pominje u jednoj od darovnih povelja kneza Lazara iz 1381. godine. Naselje dobija na značaju krajem XIV i početkom XV veka sa povlačenjem srpske države na sever pred sve češćim turskim upadima. Godine 1427. nakon smrti svog prethodnika despota Stefana Lazarevića, despot Đurađ Branković je po ranije utvrđenom dogovoru morao Ugarskoj da vrati prestoni grad Beograd. Za svoju novu prestonicu Đurađ bira Smederevo i u njemu 1428. počinje da gradi tvrđavu, odnosno svoj budući utvrđeni dvor i rezidenciju. Kada je izgrađena 1430 godine, Smederevska tvrđava je bila najveću ravničarska tvrđavu u Evropi Sve do 1459. Smederovo je bilo sedište Despotovine na čelu sa despotom Đurđem Brankovićem. Turci su ga prvi put osvojili 1439. godine, da bi ga Segedinskim sporazumom 1444. vratili despotu Đurđu. Ponovo u turske ruke pada 1459. godine, što je ujedno označilo i definitivni pad srpske države pod viševekovnu tursku vlast. Za vreme svoje vladavine, Turci su tvrđavu dodatno utvrdili i dozidali, a Smederevo je bilo sedište sandžaka. Smederevo je od Turaka oslobođeno u Prvom srpskom ustanku 1805. godine. Karađorđe ga je učinio ponovo prestonicom Srbije. U njemu je osnovan Praviteljstvujušči sovjet na čelu sa Dositejom Obradovićem. Od tada se Smederevo, brže ili sporije, sa manje ili više uspeha, kontinuirano razvija, postepeno stasavajući u modernu srpsku varoš i danas u jedan od većih regionalnih centara Srbije. Kada se radi o ekonomiji i privredi, Smederevo se danas prepoznaje po željezari "Us Steel Serbia" koja spada u red vodećih industrijskih preduzeća i izvoznika Srbije.

Smederevsko vinogorje i vino "Smederevka"
Kako je po svojoj srednjovekovnoj tvrđavi poznato, Smederevo je tako poznato i po svojoj bogatoj vinogradarskoj tradiciji. Vinovu lozu koja se ovde uzgaja na padinama uz Dunav, doneo je u III veku rimski imperator Prob. Vinograde u Smederevu su podizali i srpski srednjovekovni despoti - Stefan Lazarević i Đurađ Branković, kao i nekoliko vekova kasnije knez Miloš Obrenović. Smederevsko područje oivičeno Dunavom i Velikom Moravom, sa blago zatalasanim nizijskim reljefom, relativno stabilnom klimom i plodnim zemljištem tipa gajnjače i smonice, idealno je za uzgajanje vinove loze. Smederevci su svoja kvalitetna bela vina još u XIX veku izvozili u zapadnu Evropu. Slavu smederevskog vinogorja proneli su vinski podrumi "Godomin", sagrađeni početkom XX veka.
Vodeća sorta grožđa Smederevskog vinogorja je Smederevka. Radi se o grožđu veoma dobrog kvaliteta, od koga se dobija kvalitetno belo stono vino istog imena. Ova vrsta belog grožđa je izrazito zlatno žute zelenkaste boje. Zrna su zbijena i sitnija, a ukus malo nakiseo. Vino "Smederevka" karakteriše kristalna zlatno žuta boja i blag ukus. Pored proizvodnje u Smederevskom vinogorju, ovo vino se proizvodi i u Zaječarskom vinogorju i u Makedoniji. U Smederevskom vinogorju se pored "Smederevke" proizvode i druga kvalitetna vina koja se dobijaju od sorti italijanski rizling, sovinjon, semijon, traminac. Od kvalitetnih crnih sorti prisutno je sortno vino game, kao i vina tipa ružice od sorte Prokupac



KRUŽNE TURE - SMEDEREVO
Smederevska tvrđava
Despot Đurađ Branković ANTRFILE
Muzej Smedereva
Crkva svetog Đorđa
Crkva Uspenja presvete Bogorodice
Zgrada Okružnog suda
Zgrada Opštinskog doma
DOGAĐAJI
Smederevska jesen



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |