MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC

Kolevka drevne Evrope

Poznato rudarsko mesto Majdanpek i turističko mesto na Dunavu Donji Milanovac nalaze se u istočnoj Srbiji, u Timočkoj krajini, oko 200 kilometara istočno od Beograda. Opština Majdanpek, kojoj pored Majdanpeka i Donjeg Milanovca kao gradskih naselja pripada još 12 sela, prostire se na površini od 932 kvadratna kilometra u vodotoku reka Dunav i Pek, između Đerdapskog jezera na severu, Miroča na severoistoku, Deli Jovana na istoku, Stola, Malog i Velikog Krša na jugu, Homoljskih planina na jugozapadu.i Starice i Šomrde na severozapadu. Graniči se sa opštinama Golubac, Kučevo, Žagubica, Bor, Negotin i Kladovo. Na severu se Dunavom u dužini od 54 kilometara graniči sa susednom Rumunijom. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine u opštini Majdanpek živi 23.704 stanovnika, od čega u Majdanpeku oko 10.000, a u Donjem Milanovcu oko 3.000 stanovnika. Pored srpskog življa kao većinskog stanovništva koje sa 82 odsto učestvuje u populaciji Majdanpeka, značajan broj stanovnika ove opštine čine Vlasi kojih ima oko 12 odsto.
Majdanpek se smestio u uskoj i kratkoj kotlini sa svih strana okruženoj brdima, na nadmorskoj visini od 350 metara. Ovako stešnjen nema puno prostora za širenje, pa je u njemu sagrađeno puno visokih zgrada što mu daje specifičan izgled malog grada sa puno solitera.. Majdanpek je vekovima poznat po bogatstvu ruda bakra i plemenitih metala. Ovde se rudarilo mnogo ranije nego u drugim delovima Evrope. Postoje materijalni tragovi stari 6.000 godina koji ukazuju na iskopavanja rude na lokalitetetu u Rudnoj Glavi. Zlatonosna reka Pek oduvek je privlačila ispirače zlata. Tradicionalan način ispiranja zlata se i danas neguje u pojedinim selima. Na teritoriji opštine Majdanpek nalazi se najveći deo Nacionalnog parka "Đerdap" koji je jedan od najvećih i najlepših nacionalnih parkova Srbije sa još lepšom Đerdapskom klisurom čije se vertikalne strane uzdižu iznad Dunava i do 300 metara pri širini korita reke od samo 160 metara. Sedište Nacionalnog parka nalazi se u Donjem Milanovcu, malom gradiću koji se smestio na samoj obali Dunava. Nesvakidašnja je sudbina i istorija Donjeg Milanovca. Preseljavan više puta danas se skrasio na desnoj obali Dunava, nakon poslednjeg preseljenja 1970. godine usled izgradnje hidroelektrane "Đerdap 1". Moderno uređena varošica ugnezdila se na mestu gde Dunav pravi veliki lakat naglo zaokrećući ka severoistoku, u kotlini dugoj 20 kilomatera i širokoj oko 2,5 kilometara. U neposrednoj blizini Donjeg Milanovca nalazi se značajno arheološko nalazište, stanište praistorijskog čoveka - Lepenski vir. Poslednjih godina Donji Milanovac postaje sve značajnija turistička destinacija na Dunavu u koju sve više svraćaju strain turisti na svojim krstarenjima Dunavom.
Reljef opštine Majdanpek mešovitog je tipa - oko dve trećine teritorije opštine ima brdsko-planinski reljef, dok jedna trečina, uglavnom oko Dunava, ima nizijsko-brežuljkasti reljef. Klima je umereno-kontinentalna sa prosečnom godišnjom temperaturom 9 oC. Najhladniji je januar sa prosečnom temperaturom -2,7 oC, a najtopliji jul sa prosečnom temperaturom 19,8 oC. Pod uticajem reljefa izdvajaju su dve posebne klimatske oblasti: područje oko Dunava sa umerenom klimom (Donji Milanovac je jedno od mesta u Srbiji sa najviše sunčanih dana u godini) i brdsko-planinsko područje sa oštrom klimom i više snežnih padavina.
Opština Majdanpek je dobro uključena u saobrćajnu mrežu Srbije i u nju se može doći iz više pravaca. Auto-putem E-75 Beograd - Niš može se doći preko Požarevca (131 kilometar) i preko Paračina (170 kilimetara). U ovaj kraj se može doći i Đerdapskom magistralom preko Velikog Gradišta i Golupca. Majdanpek je povezana sa ostalim delovima Srbije i železničkom prugom. Železnička veza sa Beogradom ide preko Kučeva i Požarevca, a sa Nišom i Prahovom preko Bora i Zaječara. Opština ima i mogućnost rečnog saobraćaja preko Dunava koji protiče severnim obodom opštine i Majdanpek izvodi na međunarodni rečni koridor 7 Rajna-Majna-Dunav.
Naselje pod imenom Majdanpek prvi put se pominje u jednom turskom dokumentu iz 1560. godine. Samo ime naselja predstavlja kovanicu reči "medeni pek", nastale od starog srpskog naziva za bakar - med i starogrčke reči pek koja označava ovčije runo. Rudarstvo u Majdanpeku i okolini ima tradiciju dugu preko 6.000 godina, što potvrđuju arheološki lokaliteti iz ranog neolita Rudna glava i Praurija. Nakon zamiranja rudarstva tokom turske vladavine, rudarenje u Majdanpeku je obnovljeno sredinom XIX veka. Tokom preteklih 160 godina Majdanpek je postao poznati srpski i evropski rudnik bakra i plemenitih metala, sa izgrađenim značajnim industrijskim kapacitetima.
Donji Milanovac se prvi put pominje u XV veku kao varošica Poreč na istoimenom dunavskom ostrvu. Zbog čestih poplava po naredbi kneza Miloša Obrenovića iz 1830. godine preseljen je na desnu obalu Dunava. Ime je dobio po Milanu, starijem Miloševom sinu, a 1859. dobija i pridev "Donji", da bi se razlikovao od Gornjeg Milanovca. Bilo je to jedno od prvih naselja u Srbiji koje je sagrađeno po regulacionom planu koji je osmislio vojvoda porečki Stevan Stefanović Tenka. Donji Milanovac je ponovo preseljen 1970. na nešto višu lokaciju usled gradnje hidroelektrane "Đerdap 1". On je danas poznato turističko i rubarsko mesto Srbije, geografsko srediste Đerdapske klisure i sediste Nacionalnog parka "Đerdap".

KRUŽNE TURE - MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC
Ispiranje zlata na Peku ANTRFILE
Arheološki lokalitzet Lepenski vir
Kamene skulpture Lepenskog vira ANTRFILE
Arheološki lokalitet Rudna glava
Rajkova pećina
PLANINE I JEZERA
Planina Miroč



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |