SJENICA I PEŠTER

Visoravan bogom dana, lepa i nestvarna

Sjenica se nalazi u jugozapadnoj Srbiji, na granici sa Crnom Gorom, na prostranoj Pešterskoj visoravni, u području Sandžaka ili Raške oblasti kako se ovaj kraj na dva načina zove. Naselje se smestilo u blagoj kotlini sa svih strana okruženoj planinama, na obalama rečice Grabovice. Geografski je i ekonomski centar Pešterske visoravni koja je najveća visoravan na Balkanu i jedna od većih u Evropi. Pešterska visoravan predstavlja jedinstven geografski i klimatski prostor Srbije. Sjenička opština zahvata prostor od 1.059 kvadratnih kilometara i po tome je jedna od većih opština u Srbiji. U 103 naseljena mesta živi 34.550 stanovnika. Većinsko stanovništvo je muslimansko-bošnjačko koje čini 80 odsto stanovnika opštine. Preostalih 20 odsto stanovnika su Srbi. Sama varoš Sjenica ima oko 17.000 stanovnika. Zbog loših ekonomskih prilika mladi sve više napuštaju ove krajeve, tako da se broj stanovnika iz godine u godinu smanjuje a njihova prosečna starost povećava.
Sjenica se nalazi na poprečnom putu Novi Pazar - Nova Varoš koji spaja Ibarsku magistralu sa Zlatiborskom magistralom, tako da je dobro saobraćajno povezana sa istokom i zapadom Sandžaka. Iz Beograda se do nje može doći Ibarskom magistralom preko Kraljeva i Novog Pazara ili preko Užica, Zlatibora i Nove Varoši. U oba slučaja od Beograda je udaljena oko 300 kilometara. Do nje se može doći i putem od Požege, preko Arilja, Ivanjice i Kušića.
Prostor Pešterske visoravni je pretežno planinskog karaktera. Sama Sjenica se nalazi na nadmorskoj visini od 1.030 metara, po čemu je jedno od najviših gradskih naselja u Srbiji. Prosečna nadmorska visina celog područja kreče se od 1.100 do 1.200 metara. U okolini Sjenice nalazi se nekoliko visokih planina - Jadovnik (1734 m), Zlatar (1627 m), Giljeva (1617 m), Javor (1520 m) i Golija (1833 m). Kroz grad i njegovu neposrednu okolinu protiču četiri reke: Uvac, Vapa, Grabovica i Jablanica, koje nešto dalje od grada formiraju veštaćko Sjeničko jezero. Sve ove geografske i reljefne karakteristike, Pešteru i Sjenici daju posebnu vrstu kontinetalne mikro klime sa izrazito hladnim zimama. Sjenica je ne samo u Srbiji, već i šire u Evropi poznata po veoma niskim zimskim temperaturama. Ovde temperature zimi znaju da padnu i do minus 40 oC. Zbog ovakvih mikrokilimatskih karakteristika, ovo područje često nazivaju balkanskim Sibirom. Prosečna godišnja temperatura na Pešteru iznosi šest stepeni. Ni leta ovde nisu previše topla. Jutra su hladna i maglovita, a dnevna temperatura od 30 stepeni noću zna da se spusti za dvadesetak podeljaka.
Sjenica je staro naselje koje se prvi put pominje 1253. godine kao odmorište trgovaca i carinarnica na dubrovačkom trgovačkom putu koji je povezivao srednji Jadran sa istočnim delovima Balkanskog poluostrva. U srednjem veku se nalazila u sastavu srpske države Raške, po čemu je ceo ovaj kraj kasnije nazvan Raška oblast. Sedište Raške bilo je u gradu Rasu, nedaleko od današnjeg Novog Pazara. Za vreme turske vladavine, Sjenica je bila dobro utvrđena varoš i značajna trgovačka i karavanska stanica na carskom drumu od Bosne do Carigrada. Naročito je bila značajna tokom XIX veka, ali je trpela i velika razaranja, kako zbog čestih tursko-srpskih ratova tako i zbog unutrašnjih sukoba turskog plemstva oko reforme države. U Sjenici je bilo sedište Novopazaarskog sandžaka, jedne od više takvih turskih administrativno-upravnih oblasti, po kojima je kasnije celo ovo područje nazvano Sandžak. Od Balkanskih ratova 1912 godine, Sjenica se nalazi u sastavu Srbije.
Pešterska visoravan je odvajkada poznata kao izraziti stočarski kraj, za koji se turisti poslednjih godina sve više zanimaju. Kad se od Novog Pazara, Ivanjice, Prijepolja ili Nove Varoši popnete na ovu visoravan, bivate zatečeni širinom prostranih blago zatalasanih pašnjaka koji vas zapahnu svojom lepotom i toplinom kao jutarnje sunce na izlsku. Pešterska visoravan je bogom dano područje za uzgoj stoke. Najveći deo stočnog fonda čine ovce, kojih je nekada, kažu Pešterci, bilo mnogo više nego danas. Po mirisnoj travi nepreglednih pašnjaka koja se nekada kosila i po tri puta godišnje i u seno sušila za zimsku ishranu stoke, Sjenica je i dobila svoje ime. To je reč slovenskog porekla koja znači "zemlja sena". Nadaleko je poznat sir napravljen od mleka sjeničke ovce, meso sjeničkih jagnjadi se svojevremeno moglo naći na trpezama mnogih evropskih i svetskih metropola, a od fine vune sjeničkih ovaca tkaju se predivni ćilimi.
Ako ste ljubitelj netaknute prirode, starih običaja, tradicionalnih jela, neobičnih ljudi i skoro zaboravljenog načina života, Pešter je idealno mesto za vas. Pešterska visoravan raspolaže velikim turističkim potencijalom, posebno kada je reč o seoskom turizmu i o turizma posebnih interesa, kao što je lov, ribolov, planinarenje, plamninski biciklizam i drugi vidovi sporta i rekreacije. Trenutno je najveći problem nedostatak dobrih puteva i smeštajnih kapaciteta. Posetioci Peštera za sada mogu da odsednu samo u hotelu "Bor" u Sjenici koji ima 120 ležaja, a tu je i Klub "Gaudeamus" sa dva apartmana koji se nalazi tri kilometra od grada, pokraj puta Sjenica - Nova Varoš. U neposrednoj blizini Sjenice, u selu Čedovo, može se dobiti smeštaj u domaćistvu Toma Vranića, a u selu Družiniće na obali Sjeničkog jezera u domaćinstvu Slavka Munića.

KRUŽNE TURE - SJENICA I PEŠTER
Pešterska visoravan
Sjenički sir i ostali specijaliteti Peštera ANTRFILE
Kulturno-istorijski spomenici
Borići i Babinjača
Kamp na Sjeničkom jezeru
Pešterske reke
Uvac
Vapa
Pešterske pećine



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRNJAČKA BANJA | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |