VRNJAČKA BANJA

Kraljica srpskog turizma

Postoje mesta u kojima sunce izgleda tek kao žuta mrlja, ali ima i onih u kojima čak i žuta mrlja izgleda kao sunce. To su ona koja imaju dušu ... A bajkovita zelena oaza na oko 200 kilometara južno od Beograda, koja ponosno nosi ime Vrnjačka Banja, svoju dušu će vam staviti na dlan čim zađete u njene atare. Lekovitost njenih izvora, uređeni parkovi, idealna klima, blizina planine Goč, vekovnih manastira i izuzetna arhitektura, samo su neki od razloga što je Vrnjačka Banja najveće i najčuvenije banjsko lečilište u Srbiji i tradicionalno veoma privlačno turističko mesto za odmor i rekreaciju.
Istorija kaže da su vrnjački mineralni izvori otkriveni, najverovatnije, još u dalekoj prošlosti kad su ove prostore naseljavali keltski Skordisci, a na osnovu pronađenog arheološkog materijala, gotovo sa sigurnošću se može tvrditi da su lekoviti izvori korišćeni još u antičkom periodu. "Rimljani su ovde bili, sa izvora vodu pili", poručuju Banjčani u himni spevanoj u čast gradskom karnevalu koji, jula meseca, slave od 2005. godine. Ni danas nije poznato kako su Vrnjačku Banju zvali centurioni rimskog imperatora Marka Aurelija koji su ovde dolazili na oporavak i lečenje, ali prilikom kaptaže toplih izvora 1924. godine otkriven je rimski izvor Fons Romanus i oko 300 rimskih novčića sa likovima rimskih imperatora. Smenjivale su se vojske i ratovi, Banja je gotovo anonimna preživela srednji vek. Legenda kaže da je njena lekovitost bila poznata i u vreme turske vladavine, jer su spahije ovde dolazile tražeći da ih raja hrani i služi. Da bi izbegao služenje agama i begovima, narod je izvore zatrpavao.
Lekovitost banjske vode, prema predanju, ponovo je otkrivena zahvaljujući jednom konju! Navodno, bolesni dorat vrnjačkog sveštenika Jeftimija Hadži Popovića lutao je prepušten sam sebi, pio vodu sa izvora i - preporodio se! Posle oslobođenja od Turaka, knez Miloš angažovao je saksonskog geologa barona Žigmunda Herdera da ispita prirodna bogatstva tadašnje Srbije, a ovaj je dao izvanrednu ocenu kvaliteta vode vrnjačkih izvora. Ipak, tek 1868. godina uzima se kao početak istorije moderne banje. Te godine, 14. jula, Pavle Mutavdžić, tadašnji okružni načelnik u Kruševcu, sa nekoliko viđenijih ljudi iz Kruševca, Kraljeva i Trstenika formirao je "Osnovatelno fundatorsko društvo kiselo-vruće vode u Vrnjcima". Otkupljeno je zemljište, izvršena kaptaža terena, izgrađen bazen u kome se moglo kupati 35 ljudi, postavljene su česme tople i hladne vode. Banja je 1883. godine proglašena državnom, a u narednim decenijama izgrađeni su mnogi, za razvoj banje, važni objekti.
Strelovit uspon Vrnjačka Banja doživela je pred Balkanske ratove, a najbolje dane između dva svetska rata, kada je bila pod kraljevom ingerencijom. Prema podacima iz 1937. godine, u Kraljevini Jugoslaviji najposećenija je bila Vrnjačka Banja sa 32.000 noćenja, drugi je bio Bled sa 18.000, dok je treće mesto pripalo Dubrovniku sa oko 13.000 noćenja! Glumci, pesnici, slikari, pisci, najviđeniji ljudi Srbije i članovi evropskih kraljevskih porodica bili su redovni gosti Vrnjačke Banje koja je stajala rame uz rame sa Karlovim Varima ili Baden Badenom. Posle Drugog svetskog rata, nova moda, a možda i nečija namera, u prvi plan je izbacila morsku obalu, a banje su preko noći, od mondenskih mesta postale lečilišta. Decenijama je Vrnjačka Banka bila okrenuta, uglavnom, zdravstvenom turizmu, ali poslednjih godina sve više gostiju dolazi na produženi vikend i "wellness" programe.
Danas Vrnjačka Banja predstavlja privredni, politički i kulturni centar istoimene opštine sa 14 naselja. Sa juga, istoka i zapada "zaklonjena" je šumovitim obroncima Goča, dok je sa severne strane široko otvorena prema dolini Zapadne Morave. Deo naselja je u pitomim dolinama Vrnjačke i Lipovačke reke. U zavisnosti od položaja pojedinih delova naselja, nadmorska visina se kreće od 220 do preko 300 metara. Šumsko-planinski kompleks Goča u zaleđu Vrnjačke Banje deo je kopaoničkog masiva sa očuvanom prirordnom sredinom, što klimu Banje čini umereno-kontinentalnom: leta su umereno topla, a zime umereno hladne. Srednja godišnja temperatura je 10,6 oC. Šire područje Banje izbrazdano je zelenim kotlinama kroz koje protiče niz planinskih potoka i rečica, bogatih planinskom pastrmkom.
Prema poslednjem popisu, na području opštine živi oko 25.000 stanovnika, a sama Banja ima oko 16.000 žitelja. Železničkom prugom kroz dolinu Zapadne Morave povezana je sa Beogradom. Drumska veza je malo nepovoljnija, jer se Banja nalazi tačno između Ibarske magistrale i autoputa Beograd - Niš. Ibarskom magistralom u Banju se dolazi preko Kraljeva od koga je udaljena oko 25 kilometara. Sa auto puta Beograd - Niš za Banju se isključuje kod Pojata, od kojih do Banje ima oko 50 kilometara. Svoje ime Vrnjačka Banja duguje selu Vrnjci u čijem ataru su otkriveni mineralni izvori. Vrnjci su, pak, svoje ime dobili zbog vekovne tradicije izrade opanaka na ovim prostorima. Legenda kaže da su Grci stočari u srednjem veku boravili na planini Goč gde su, od neštavljene kože, pravili obuću koja se smatra pretečom današnjih opanaka. U izradi te obuće, najvažniji deo je "vrnjčanje", pa je narod one koji su se time bavili zvao vrnjčanima, a mesto je ponelo naziv Vrnjci.

Opanak za Ginisa
Opančarskim zanatom, koji je danas gotovo izumro,, u Vrnjačkoj Banji se već skoro pola veka bavi Slavko Strugarević koji je napravio najveći opanak na svetu. Opanak koji je dugačak 3,2 metra, odgovara broju 450 i napravljen je od deset volujskih koža, upisan je u Ginisovu knjigu rekorda. Džinovski opanak odgovarao bi čoveku koji je visok 20 metara i težak čitavu tonu.



ZDRAVSTVENI TURIZAM
Vrnjačka Banja
Mineralni uzvori i njihova lekovitost
Rimski izvor ANTRFILE
Specijalna bolnica "Merkur"
Banjski parkovi i "Čajkino brdo"
KRUŽNA PUTOVANJA - VRNJAČKA BANJA
Most ljubavi
"Gočko"
Vrnjački fijaker - ANTRFILE
Zamak Belimarkovića
Hram rođenja presvete Bogorodice
Manastir Ljubostinja
Kneginja Milica ANTRFILE
Manastir Veluće
Manastir Rudenica
PLANINE I JEZERA
Planina Goč
DOGAĐAJI
Vrnjački karneval
Festival filmskog scenarija
Berza banja
Koncerti i festivali
POSEBNI INTERESI
Kongresni turizam
Sport i rekreacija
Lov i ribolov



| Za članove . . . |
| Paunpress - početna |



Druge destinacije u Srbiji:

ALEKSINAC | ZRENJANIN | APATIN | ARANĐELOVAC | ARILJE | BAČ | BAČKA PALANKA | BAČKA TOPOLA | BAČKI PETROVAC | BAJINA BAŠTA | BANJA KOVILJAČA | BEČEJ | BELA CRKVA | BOR | ČAČAK | ĆUPRIJA | DESPOTOVAC | DIVČIBARE | GUČA I DRAGAČEVO | FRUŠKA GORA | GOLUBAC | GORNJI MILANOVAC | INĐIJA | IRIG | IVANJICA | JAGODINA | KANJIŽA | KIKINDA | KLADOVO | KNJAŽEVAC | KOPAONIK | KOSJERIĆ | KOVAČICA | KOVIN | KRAGUJEVAC | KRALJEVO | KRUŠEVAC | KULA | KURŠUMLIJA | LAJKOVAC | LESKOVAC | LJIG | LJUBOVIJA I AZBUKOVICA | LOZNICA | MAJDANPEK I DONJI MILANOVAC | MALI ZVORNIK | NEGOTIN | NIŠ | ALEKSANDROVAC | MIONICA I BANJA VRUJCI | NOVA VAROŠ I ZLATAR | NOVI BEČEJ | NOVI KNEŽEVAC | NOVI PAZAR | NOVI SAD | ODŽACI | OSEČINA I PODGORINA | PALIĆ | PANČEVO | PARAĆIN | PEĆINCI | PIROT | POŽAREVAC | POŽEGA | PRIBOJ | PRIJEPOLJE | PROKUPLJE | RAŠKA | RUMA | ŠABAC | ŠID | SJENICA I PEŠTER | SMEDEREVO | SOKOBANJA | SOMBOR | SRBOBRAN | SREMSKA MITROVICA | SREMSKI KARLOVCI | STARA PAZOVA | STARA PLANINA | SUBOTICA | SVILAJNAC | TARA | TOPOLA | TRSTENIK | UŽICE | VALJEVO | VELIKO GRADIŠTE | VRANJE | VRBAS | VRSAC | ZAJEČAR | ZLATIBOR |