Ljudi vredni, ravnica plodna – to je Vojvodina

PAUNPRESS - Početna


Vojvodina

Vojvodina je autonomna pokrajina Republike Srbije koja se prostire u njenom severnom delu, na jugu Panonske nizije, od Save i Dunava na jugu do Mađarske na severu i od Hrvatske na zapadu do Rumunije na istoku, na površini od 21.506 kvadratnih kilometara. Dva osnovna obeležja Vojvoidine su da je to etnički veoma heterogena sredina u kojoj živi preko dvadeset različitih etničkih zajednica i da je njena glavna privredna delatnost poljoprivreda s obzirom da se radi o veoma plodnom nizijskom području.

STANOVNIŠTVO I TERITORIJA

U Vojvodini prema popisu stanovništva iz 2011. godine živi oko 1,9 miliona stanovnika. Većinsko stanovništvo čine Srbi koji u ukupnom broju stanovnika pokrajine učestvuju sa 67 odsto. Među manjinskim zajednicama najbrojniji su Mađari koji učestvuju sa 13 odsto u ukupnom broju stanovnika, Slovaka ima 2,6 odsto, Hrvata 2,4 odsto, Roma 2,2 odsto, te pripadnici ostalih nacija; Rumuni, Crnogorci, Bunjevci, Rusini, Makedonci, Ukrajinci i ostali. Pored srpskog u službenoj upotrebi su mađarski, rumunski, slovački, hrvatski i rusinski jezik. Političko, ekonomsko i kulturno središte Vojvodine je Novi Sad, grad sa oko 340 000 stanovnika koji se smestio na levoj obali Dunava, preko puta znamenite Petrovaradinske tvrđave. Pored Novog Sada, veći gradovi Vojvodine su: Subotica, Zrenjanin, Pančevo, Sombor, Kikinda i Sremska Mitrovica. Vojvodinu čine tri regionalne celine, Srem, Banat i Bačka, koje svoju regionalnost zasnivaju na geografskim i istorijskim specifičnostima.

SAOBRAĆAJ

Vojvodina je saobraćajno veoma dostupna. Premrežena je mrežom međunarodnih i lokalnih drumova, železničkih pruga, plovnih reka i gustom kanalskom mrežom. Kičmu saobraćaja čini evropski drumsko-železnički Koridor 10 koji prolazi jugozapadnim delom pokrajine i vodi od hrvatske granice i Šida prema Beogradu sa severnim krakom koji od Beograda, preko Novog Sada i Subotice vodi prema Mađarskoj i dalje ka srednjoj Evropi. Osnovu vodenog saobraćaja u Vojvodini čini reka Dunav kao evropski saobraćajni koridor 7, zatim reke Sava, Tisa i Begeje, te kanalska mreža hidrosistema “Dunav-Tisa-Dunav”.

RELJEF

Reljef Reljef Vojvodine potiče od dna nekadašnjeg Panonskog mora. Izrazito je ravničarskog karaktera, niskih nadmorskih visina koje ne prelaze 200 metara. Pored ravnice, u reljefu Vojvodine zastupljene su dve ostrvske planine – Fruška gora u Sremu sa najvišim vrhom Crveni čot nadmorske visine 539 metara i Vršačke planine sa najvišim Guduričkim vrhom nadmosrske visine 641 metar koji predstavlja najviši vrh Vojvodine, zatim dve peščare sa “umrtvljenim” i vegetacijom prekrivenim peskom – Deliblatska peščara na jugu Banata i Subotiučka na severu Bačke, zatim aluvijalne ravni – niske površine pored reka, često plavljene sa puno močvara, mrtvaja i ritova, i lesne zaravni – blago zatalasane površine koje se strmo dižu iznad aluvijalnih ravni. Frušku goru odlikuje očuvana priroda sa reliktnim, endemskim i retkim biljnim i životinjskim vrstama, pa je na njoj ustanovljen nacionalni park kao najviši režim zaštite prirode. Nacionalni park “Fruška gora” najstariji je nacionalni park Srbije. Na padinama Fruške gore nalazi 16 znamenitih srpskih manastira. Najrasprostranjeniji tipovi zemljišta u Vojvodini su černozemi i livadske crnice, a u vlažnim predelima ritske crnice i slatine. Černozemi, koji zahvataju 60 odsto obradivog zemljišta, odlikuju se velikom plodnošću. Na njima se, kao i na livadskim crnicama, gaje poljoprivredne kulture; pšenica, kukuruz, šećerna repa, suncokret, soja i druge. Viši predeli Fruške gore i Vršačkih planina prekrivene su listopadnim šumama (hrast, lipa, grab), dok se u nižim predelima nalaze pašnjaci, vinogradi i voćnjaci. Reljef Vojvodine ispresecan je sa više reka i brojnim kanalima iskopanim između njih. Najveća reka je Dunav koji, od 588 kilometara koliko teče Srbijom, najvećim delom teče kroz Voijvodinu, zatim slede Sava, Tisa, Begej, koje su takođe plovne kao Dunav, te Tamiš, Bosut i ostale reke. Osnovu kanalske mreže Vojvodine čini hidrosistem “Dunav-Tisa-Dunav” - razgranata mreža kanala za odovodnjavanje, navodnjavanje i transport, ukupne dužine 939 kilometara, od čega je 673 kilometara plovno. Hidrografsku sliku Vojvodine upotpunjava i više prirodnih i veštačkih jezera, od kojih su najpoznatija Palićko i Ludoško jezero kod Subotice, Obedska bara na jugoistoku Srema, te sedam Belocrkvanskih jezera. Pored toga što su ova jezera omiljena kupališta tokom letnjih meseci i turističke destinacije, ona su i oaze očuvane prirode, bogate biljnim i životinjskim svetom, zaštićena nekim od režima zaštite prirode.

KLIMA

Vojvodina ima umereno-kontinentalnu klimu sa zonama uticaja kontinentalne klime u njenim istočnim delovima i uticaja mediteranske klime u njenim zapadnim delovima. Srednja godišnja temperatura iznosi 11° C. Najhladniji mesec je januar sa prosečnom temperaturom - 0,6º C, a najtopliji jul sa prosečnom temperaturom 21,3º C. Jesen je toplija od proleća za oko 0.7° C. Prosečna godišnja količina padavina u Vojvodini iznosi oko 600 mm. Veći deo pokrajine ima srednje-evropski, odnosno Podunavski režim padavina sa izraženom neujednačenošću po mesecima. Najviše kiše pada u junu i oktobru, a najmanje u januaru i februaru. Sneg pada u periodu od novembra do marta. Malo se zadržava na tlu; u proseku oko trideset dana. Najviše pada u januaru, prosečno oko šest dana. Prosečna godišnja suma trajanja sijanja Sunca u Vojvodini iznosi 2058 sati. U Vojvaodini je dosta česta pojava vetra. Može se kazati da je ovo vetrovito područje s obzirom da se radi o otvorenim, nizijskim predelima. Tokom jeseni i zime najčešće duva jak jugoistočni vetar, zvani “košava”, a u proleće i tokom leta severozapadni vetar.

ISTORIJA

Istorijske korene svoje teritorijalne i nacionalne posebnosti Vojvodina vuče iz sredine XIX veka i burnih revolucionarnih zbivanja iz 1848. i 1849. godine kada su predstavnici srpskog naroda u Sremskim Karlovcima 1. i 3. maja 1848. održali Majsku skupštinu na kojoj su formirali Srpsku Vojvodinu u čiji sastav su ušle oblasti Srema, Baranje, Bačke sa Bečejskim distriktom i Šajkaškim bataljonom i Banat sa Granicom i Kikindskim distriktom i doneli odluku o početku borbe protiv Mađara za očuvanje crkvenih i narodnih prava u Austrougarskoj. Tada je mitropolit Josif Rajačić proglašen za patrijarha, pukovnik Stefan Šupljikac za vojvodu, a Đorđe Stratimirović za komadanta srpske vojske. Većina srpskih htenja, nastojanja i očekivanja u revolucionarnoj 1848. i 1849. godini nije ostvarena. Beč je 1849. oblast Srpsku Vojvodinu transformisao u oblast Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat koju će ugarske vlasti ukinule 1860. godine. Po završetku Prvog svetskog rata i raspada Austrougarske, u Novom Sadu je 25. novembra 1918. održana Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena Banata, Bačke i Baranje na kojoj je doneta odluka o otcepljenju ovih regiona od Ugarske i njihovo prisajedinjenje Kraljevini Srbiji koja je potom postala deo novoformirane Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Posle Drugog svetskog rata, Vojvodina je u novoformiranoj socijalističkoj Jugoslaviji dobila status autonomne pokrajine u sastavu Republike Srbije. Status autonomne pokrajine u okviru Srbije zadržala je do danas. Stepen njene autonomije menjao se vremenom. Najviši nivo autonomije imala je u periodu od 1974. do 1990. godine, kada je kao autonomna pokrajina Srbije imala dosta elemenata statusa jedne od federalnih jedinica Jugoslavije.

TURIZAM

Vojvodina ima uslove za gotovo sve vidove turizma i u svojoj više nego bogatoj turističkoj ponudi ima sve vrste turističkih proizvoda.

Kruzna putovanja Kružna putovanja („Touring“) Na prvom mestu za obilazak, razgledanje i uživanje svih turista u Vojvodini je njeno veoma bogato kulturno-istorijsko nasleđe sa brojnim znamenitim starim manastirima i crkvama, dvorcima, tvrđavama i starim gradovima, velelepnim građevinama koje predstavljaju vredne spomenike arhitekture i narodnog graditeljstva, brojnim spomenicima i spomeničkim kompleksima, te brojnim arheološkim nalazištima iz praistorije, perioda Rima i srednjeg veka. Među starim manastirima svojom znamenitošću pažnju posebno pleni 16 Fruškogorskih srpskih manastira. Izuzetno bogatim sakralno građevinarstvo Vojvodine čini i preko 100 baroknih pravoslavnih, rimokatoličkih i protestantskih crkava. U bogatoj graditeljskoj tradiciji Vojvodine posebno mesto zauzima preko 20 dvoraca – raskošnih i velelepnih stambenih građevina iz XIX veka.

Posebni interesi Turizam posebnih interesa u Vojvodini pruža širok spektar odmorišnih i rekreativnih aktivnosti u prirodi i zadovoljava i najprobirljivije konzumente ove vrste turističkog proizvoda, počev od lova i ribolova u uređenim i bogatim lovištima i na brojnim rekama i jezerima Vojvodine bogatih ribom, preko eko-turizma u zaštićenim područjima kao što je Friška gora, Obedska bara, Ludoško jezero, Deliblatska peščara i drugim, do brojnih drugih odmorišnih i rekreativnih aktivnosti u prirodi.

Gradski odmori Gradski odmori („City break”) i Poslovni MICE turizam Veći gradovi Vojvodine kao što su Novi Sad, Subotica ili Zrenjanin, te turistički centar Palić imaju dosta mogućnosti za gradski odmor („City break”) sa bogatom ponudom kulturno-istorijskog nasleđa, raznolikih kulturnih manifestacija i drugih događaja, te šopinga i burnog noćnog života, kao i za poslovni i MICE turizam za posetioce Vojvodine sa poslovnim motivima za poslovne sastanke, kongrese, poslovne manifestacije, poslovne prezentacije i raznolike vidove poslovne edukacije. Palić je poznati kongresni centar Srbije gde se održavaju brojni stručni skupovi i seminari, a Novi Sad je drugi po veličini sajamski grad Srbije čije sajamske manifestacije godišnje privuku više stotina hiljada posetilaca, među kojima je najpoznatiji i najposećeniji čuveni Poljioprivredni sajam.

Zdravlje Zdravstveni turizam (“Wellnes/SPA”) Vojvodina svoj zdravstveni turizam zasniva na sedam banjskih lečilišta koja posećuju svi oni koji u njima koriste kombinovane medicinske i baleonološke tretmane i terapije kako bi popravili svoje zdravstveno stanje, ali poslednjih godina sve više i oni sa dobrom zdravstvenom situacijom koji pored prirodnih blagodeti banja koriste i “wellnes” i SPA programe kako bi održali i unapredili svoju dobru zdravstvenu kondiciju. Među najposećenijim banjama Vojvodine su Banja Kanjiža, Banja Rusanda u Melencima kod Zrenjanina, Banja Junaković u Apatinu, te Banja Vrdnik kod Iriga.

Planine i jezera Planinski turizam Vojvodine zasniva se na dve planine; Fruškoj gori i Vršačkim planinama, koje odlikuje bogata i očuvana priroda, čist vazduh, prelepi pejzaži i raznolik biljni i životinjski svet. Na planinama Vojvodine se uživa više leti nego zimi, pošto na njima ima malo snega tokom zime. Leti se uživa u pešačenju, planinarenju, rekreaciji u prirodi, lovu, ribolovu, eko-turizmu i drugim vidovima turizma posebnih interesa. Na Fruškoj gori se nalazi 16 starih srpskih manastira i na njoj je ustanovljen nacionalni park kako bi se zaštitio biljni i životinjski svet ove veoma lepe i pitome planine. Jezera Vojvodine, kako ona prirodna tako i veštačka, najčešća su destinacija ribolovaca i kupača tokom letnjih meseci. Puna čiste vode i bogata raznovrsnim ribljim svetom, kao prepoznatljive turističke destinacije ističu se Palićko jezero na Paliću kod Subotice, sedam Belocrkvanskih jezera, te Sotsko jezero kod Šida.

Planine i jezera Seoski turizam Seoski turizam Vojvodina svoj seoski turizam zasniva na starim salašima, koji su kao autentična seoska poljoprivredna gazdinstva pretvoreni u specifične ugostiteljsko-turističke objekte, sa restoranima tradicionalne kuhinje, prenoćištima, raznolikim etno-sadržajima i brojnim zabavnim sadržajima. Danas kao čuvari starih vremena i tradicionalnog načina života, smešteni u nepreglednoj vojvođanskoj ravnici, daleko od urbanih naselja, salaši predstavljaju prave prirodne oaze mira i odmora koji sve više privlače savrmenog čoveka zasićenog dinamičnim načinom žiuvljenja. Neki od posećenijih salaša su: Salaš 137 u Čeneju, Dunavski salaši u Veterniku, te Salaš 84 u Kaću.

Dogadaji Događaji (Events) Događaji kao poseban turistički proizvod obuhvataju širok spektar manifestacija; umetničkih, zabavnih, poslovnih, sportskih i drugih koji privlače veliki broj posetilaca. U Vojvodini su naročito posećeni muzički ferstivali, a najpoznatiji među njima je Međunarodni muzički festival EXIT u Novom Sadu koji svake godine poseti više stotina hiljada ljudi. Ništa manje nisu posećene ni manifestacije tamburaške muzike – Tamburaškog sabora u Deronjama kod Odažaka i Tamburice festa u Novom Sadu na Petrovaradinu. Veliki broj posetilaca privlače i pozorišne i filmske manifestacije kao što su Sterijino pozorje u Novom Sadu ili Festival evropskog filma na Paliću, kao i manifestacije gastronomije poput Slaninijade u Kačarevu, te manifestacije u slavu grožđa i viina u Sremskim Karlovcima i Vršcu.

Nautika

Nautika Globalni turistički nautički proizvod pored mora uključuje i reke i jezera sa aktivnostima uz njih. Uslove za ovu vrstu turizma Vojvodina ima na Dunavu, Savi i Tisi, odnosno na plovnim rekama. Nautički proizvod obuhvata plovidbu rekama i jezerima, koji osim glavnog motiva plovidbe uključuje i korišćenje objekata nautičke infrastrukture i komplementarnih proizvoda i usluga u funkciji turizma; maarina, pristaništa i vezova, smeštaja, hrane, zabave i drugih sadržaja. Vojvodina još uvek nema dovoljno razvijenu nautičku infrastrukturu; mali je broj pristaništa i marina kojima mogu pristupiti turistički brodovi i druga plovila. U Apatinu je 2010. godine na Dunavu izgrađena moderna međunarodna marina i pristan za putničke brodove. U izgradnju marine, najsavremenije od izvora Dunava do njegovog ušća u Crno more, uloženo je oko četiri miliona evra. Marina se prostire na površini od 1,4 hektara, kapacitet joj je oko 400 plovila, od čega je 120 vezova za jahte.