Evropska država stara u srcu Balkana

PAUNPRESS - Početna


Srbija

Srbija je stara evropska država, duge istorije, bogate tradicije i znamenitog kulturnog nasleđa koje njeno stanovništvo vekovima stvara na prostoru centralnog Balkana i jugoistočne Evrope; od Panonske nizije na severu do Dinarskih planina na jugu i od Drine na zapadu do Timoka i Stare planine na istoku. Danas je ona moderna evropska država; republikanskog uređenja, parlamentarne demokratije i tržišne ekonomije, koja se nalazi u procesu evropskih integracija i priključenja Evropskoj Uniji.

STANOVNIŠTVO I TERITORIJA

Republika Srbija je država srpskog naroda i svih građana koji u njoj žive, kako piše u ustavu države. Njen glavni grad je Beograd koji ima oko 1,7 miliona stanovnika i leži na ušću Save u Dunav. Srbija se prostire na površini od 88.361 kvadratni kilometar i u njoj živi oko 7,2 miliona stanovnika. U okviru Republike Srbije postoje dve autonomne pokrajine; Vojvodina i Kosovo i Metohija. Rezolucijom Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija 1244 iz 1999. godine na prostoru Kosovo i Metohije uspostavljena je civilna administracija Ujedinjenih nacija (UNMIK). Kosovsski Albanci, koji čine većinsko stanovništvo pokrajine, jednostrano su 2008. proglasili nezavisnost i odvajanje od Srbije, što Srbija ne priznaje.

Većinsko stanovništvo Srbije čine Srbi koji u ukupnom broju stanovnika po popisu stanovništva iz 2011. godine učestvuju sa 83,3 odsto. U stanovništvu su zastupljeni i pripadnici još oko 20 etničkih zajednica. Najbrojniji su Mađari kojih ima 3,5 odsto (oko 250.000), te Bošnjaci i Romi sa po 2 odsto (po oko 150.000). Etnički je posebno heterogena Vojvodina u kojoj živi preko 20 različitih etničkih zajednica. Pored Beograda, veći gradovi Srbije su: Novi Sad, Niš, Kragujevac, Leskovac, Subotica, Zrenjanin, Kruševac, Vranje, Užice, Pančevo, Šabac, Valjevo, Čačak, Kraljevo, Novi Pazar, Zaječar, Požarevac, Sombor i Sremska Mitrovica. Srbija se graniči sa sedam država; na severu s Mađarskom, severoistoku Rumunijom, istoku Bugarskom, jugu Makedonijom i Albanijom, jugozapadu Crnom Gorom, zapadu Hrvatskom i Bosnom i Hercegovinom (Republikom Srspkom).

SAOBRAĆAJ

Srbija je jedna od saobraćajno najznačajnijih evropskih država. Kroz nju prolazi najvažnija saobraćajna veza Evrope sa njenim jugoistokom i sa Turskom, te dalje sa Malom Azijom i Bliskim istokom. To je Koridor 10 - drumsko-železnička žila kucavica Evrope, koja u Srbiju dolazi sa zapada iz Hrvatske i kod Beograda se račva na severni krak koji preko Novog Sada vodi prema Mađarskoj i dalje prema srednjoj Evropi, i na južniu krak koji preko Niša vodi na jugoistok prema Bugarskoj i Turskoj i na jug preko Makedonije u Grčku. Važna železnička pruga Srbije, pored one na Koridoru 10, je pruga Beograd – Bar, kojom Srbija uspostavlja železničku vezu sa Crnom Gorom i Jadranskim morem. Značajna evropska saobraćajnica koja kroz Srbiju prolazi je i Koridor 7, to jest reka Dunav koja kroz Srbiju teče dužinom od 588 kilometara i predstavlja kičmu vodenog saobraćaja Evrope. Okosnicu vazdušnog saobraćaja Srbije čini Aerodrum “Nikola Tesla” u Beogradu i nacionalni avio-prevoznik “Air Serbia” koji pretenduje da postane najveći regionalni avio-prevoznik, a aerodrom da postane naznačajnija vazdušna luka jugoistočne Evrope.

RELJEF

Reljef Reljef Srbije je veoma bogat i raznolik. U njemu su zastupljeni skoro svi reljefni oblici, počev od ravničarskih predela Panonske nizije u Vojvodini i njenih obodnih predela Mačve, Posavine i Stiga, preko prostranih brdovitih predela Šumadije, južne Srbije i rečnih kotlina Morave, Timoka, Drine i drugih reka, do izraženog brdsko-planinskog područja jugoistočne, južne i jugozapadne Srbije u kojima se ističu planinski masivi Stare planine, Kopaonika, Zlatibora, Valjevskih planina, te visoravni Pešter i Divčibare. Preko 50 odsto reljefa Srbije čine planine srednjih nadmorskih visina od 500 do 2000 metara. Najviši planinski vrh centralnog dela Srbije je Midžor na Staroj planini sa nadmorskom visinom od 2.169 metara, Kosova i Metohije vrh Đeravica na Prokletijama sa nadmorskom visinom od 2.656 metara, a Vojvodine Gudurički vrh na Vršačkim planinama sa nadmorskom visinom od 641 metar. Osnovu vegetacije Srbije čine listopadne šume, a u manjoj meri četinarske šume koje su najprisutnije na planinama iznad 1000 metara nadmorske visine. Znatan deo planinskih predela je pod pašnjacima. Planinski reljef Srbije obiluje brojnim kanjonima, klisurama i pećinama, kao i očuvanim šumama sa mnoštvom endemskih vrsta. Mnogi planinski predeli zaštićeni su kao nacionalni parkovi prirode, rezervati prirode ili nekim drugim vidom zaštite. Najpoznatiji nacionalni parkovi su “Fruška Gora”, “Đerdap”, “Kopaonik” i “Tara”. Reljef Srbije ispresecan je brojnim rečnim tokovima. Najveće reke su: Dunav, Sava, Morava (Velika, Južna i Zapadna), Tisa, Begej, Tamiš, Nišava, Timok, Kolubara i Ibar. Druga po veličini evropska reka – Dunav, kroz Srbiju teče u dužini od 588 kilometara, čineći jednim delom svoga toka granicu Srbije sa Hrvatskom i Rumunijom. Na rekama je izgrađen veliki broj veštačkih jezera, među kojima se svojom veličinom i lepotom ističu Đerdapsko, Vlasinsko i Zlatarsko jezero.

KLIMA

Srbija ima umereno-kontinentalna klima sa zonama planinske klime na planinama preko 1500 metara nadmorske visine i zonama župne klime u kotlinama, odnosno zonama specifične lokalne klime uzrokovane tipom reljefa pojedinih područja. Prosečna godišnja temperatura vazduha se kreće od 10° C u područjima sa nadmorskom visinom od 300 do 500 metara do 6° C u planinskim područjima sa nadmorskom visinom od 1000 do 1500 metara. Jeseni su toplije od proleća. Najhladniji mesec je januar sa srednjom mesečnom temperaturom – 6° C u planinskim predelima i 0° u nizijskim predelima, a najtopliji jul sa srednjom mesečnom temperaturom 11° C u planinskim predelima i 22° C u nizijskim predelima. Najviša do sada zabeležena temperatura u Srbiji od 44,9° C izmerena je 24. jula 2007. u Smederevskoj Palanci, dok je najniža od – 39° C izmerena 26. januara 2006. u Karajukića Bunarima na Pešteru. Prosečna godišnja količina padavina u Srbiji iznosi 896 mm. Veći deo zemlje ima kontinentalni režim padavina, sa većom količinom padavina u toplijim mesecima godine. Najkišovitiji mesec je jun, dok najmanje kiše pada u oktobru i februaru. Sneg pada u periodu od novembra do marta, dok ga u planinskim predelima iznad 1000 metara nadmorske visine ima i tokom oktobra i aprila. Najviše dana sa snegom ima januar. Prosečna godišnja suma trajanja sijanja Sunca u Srbiji kreću se od 1500 do 2200 sati. Najčešći vetrovi u Srbiji tokom toplijih meseci su severozapadni i zapadni, a tokom jeseni i zime istočni i jugoistočni vetar, takozvana košava.

ISTORIJA

Istorijske korene svog društvenog, političkog, ekonomskog, kulturnog i religijskog razvoja Srbija i srpski narod vuku iz srednjeg veka, iz perioda uspostavljanja prvih oblika državne organizacije i uređenja društvenog života čiji je začetnik bio Stefan Nemanja, veliki župan prve srpske srednjovekovne države Raške osnovane u drugoj polovini XII veka. Nemanja je rodonačelnik dinastije Nemanjića, čiji će župani, episkopi, knezovi, kraljevi i carevi voditi srpsku srednjovekovnu državu i presudno uticati na njen društveni, politički, ekonomski, kulturni i religijski život od kraja XII do kraja XIV veka, kada je ona bila rame uz rame sa tadašnjim razvijenim evropskim državama. Sa prodorom Osmanlija na Balkansko poluostrvo krajem XIV, početkom XV veka uništena je srpska država a narod potlačen, prvo u Boju na Kosovu 1389. godine, u kome su poginuli srpski knez Lazar i turski sultan Murat, a potom konačno padom poslednjeg srpskog utvrđenja Smedereva 1459. godine i uništavanjem srpske despotovine koja je postojala tokom prve polovine XV veka. Srpski prostori i narod ostali su pod vlašću Turaka sve do početka XIX veka, kada je 1804. godine pod vođstvom vožda Karađorđa Petrovića podignut Prvi srpski ustanak u kome je za kratko vreme oslobođena većina teritorije današnje Srbije. Nakon gušenja ustanka 1813. godine, pod vođstvom kneza Miloša Obrenovića 1815. podignut je Drugi srpski ustanak.koji je nakon nekoliko bojeva zaključen sporazumom kojim je Beogradski pašaluk dobio izvesnu samoupravu i autonomna prava u okviru turske imperije. Posle ovog sporazuma knez Miloš Obrenović i njegovi naslednici vodili su višedecenijsku diplomatsku borbu za oslobađanje Srbije i sticanje samostalnosti, koja je krunisana međunarodnim priznanjem nezavisnosti Srbije na Berlinskom kongresu 1878. godine.

Krajem XIX i početkom XX veka Srbija je bila svetionik slobode i stožer okupljanja svih južnih Slovena, što je materijalizovano stvaranjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine po okončanju Prvog svetskog rata u kome je Srbija podnela ogromne ljudske i materijalne žrtve. Nakon propasti Kraljevine Jugoslavije u vihoru Drugog svetskog rata, 1945. godine je formirana socijalistička federativna Jugoslavija u kojoj je Srbija bila jedna od šest federalnih jedinica, novouspostavljenih republika. U vreme socijalističke Jugoslavije pod vođstvom Josipa Broza Tita, Srbija je zajedno sa ostalim jugoslovenskim republikama doživela značajan ekonomski razvoj i političku afirmaciju. Sa krahom evropskog socijalizma krajem XX veka, nestala je i socijalistička Jugoslavija. Početkom 90-ih godina pojedine federalne jedinice jednostrano su proglasile nezavisnost i odvajanje od Jugoslavije, usled čega je na prostoru Hrvatske i Bosne i Hercegovine izbio građanski rat. Srbija i Crna Gora su 1992. formirale Saveznu Republiku Jugoslaviju, potonju Državnu zajednicu Srbije i Crne Gore, koja nije bila dugog veka. Prestala je da postoji 2006. godine posle referenduma sprovedenog u Crnoj Gori na kome su se njeni građani opredelili za samostalnu i nezavisnu Crnu Goru. Ovim je i Srbija, posle 90 godina, ponovo postala nezavisna država što su poslanici Narodne skupštine Republike Srbije potvrdili 5. juna 2006. godine. Danas posle turbulentnih 90-ih godina minulog veka i sprovedene političke i ekonomske tranzicije nakon 2000. godine, Srbija se nalazi u procesu evropskih integracija i priključenja Evropskoj Uniji.

TURIZAM

Srbija kao retko koja zemlja ima uslove za gotovo sve vidove turizma i u svojoj više nego bogatoj turističkoj ponudi ima sve vrste turističkih proizvoda.

Kruzna putovanja Kružna putovanja („Touring“) Na prvom mestu za obilazak, razgledanje i uživanje svih turista u Srbiji je njeno veoma bogato kulturno-istorijsko nasleđe sa brojnim znamenitim starim manastirima i crkvama, tvrđavama i starim gradovima, velelepnim građevinama koje predstavljaju izvanredne spomenike arhitekture i narodnog graditeljstva, brojnim spomenicima i spomeničkim kompleksima, te brojnim arheološkim nalazištima iz praistorije, perioda Rima i srednjeg veka.

Posebni interesi Turizam posebnih interesa u Srbiji pruža širok spektar odmorišnih i rekreativnih aktivnosti u prirodi i zadovoljava i najprobirljivije korisnike ove vrste turističkog proizvoda, počev od lova i ribolova u uređenim i bogatim lovištima i na čistim rekama i jezerima Srbije bogatih ribom, preko eko-turizma, planinarenja, raftinga, paraglajdinga, kampovanja, do brojnih drugih odmorišnih i rekreativnih aktivnosti u prirodi.

Gradski odmor Gradski odmori („City break”) i Poslovni MICE turizam Veći gradovi Srbije kao što su Beograd, Novi Sad ili Niš, te prestižni turistički centri poput Kopaonika, Zlatibora, Vrnjačke Banje ili Palića, pružaju velike mogućnosti za gradski odmor („City break”) sa bogatom ponudom kulturno-istorijskog nasleđa, raznolikih kulturnih manifestacija i drugih događaja, te šopinga i burnog noćnog života, kao i za poslovni i MICE turizam za sve posetioce Srbije sa poslovnim motivima za poslovne sastanke, kongrese, poslovne manifestacije, poslovne prezentacije i raznolike vidove poslovne edukacije.

Zdravlje Zdravstveni turizam (“Wellnes/SPA”) Srbija svoj zdravstveni turizam zasniva na brojnima banjskim lečilištima koja posećuju svi oni koji u njima koriste kombinovane medicinske i baleonološke tretmane i terapije kako bi popravili svoje zdravstveno stanje, ali poslednjih godina sve više i oni sa dobrom zdravstvenom situacijom koji pored prirodnih blagodeti banja koriste i “wellnes” i SPA programe kako bi održali i unapredili svoju dobru zdravstvenu kondiciju. Među blizu 40 banja Srbije najposećenije i najpoznatije su Vrnjačka banja, Soko banja, Banja Koviljača i Banja Kanjiža.

Planine i jezera Srbija je planinska zemlja. Preko 50 odsto njenog reljefa čine planinski predeli izuzetno bogati očuvanom prirodom, čistim vazduhom, prelepim pejzažima i raznolikim biljnim i životinjskim svetom. Na planinama Srbije se uživa i leti i zimi. Leti se uživa u pešačenju, planinarenju, rekreaciji u prirodi, lovu, ribolovu, eko-turizmu, paraglajdingu, raftingu i drugim vidovima turizma posebnih interesa. Pojedine planine su zbog svoje idealne nadmorske visine, povoljne klime i čistog vazduha bogatog ozonom proglašene za vazdušne banje koje pogoduju lečenju i rehabilitaciji obolelih od raznih oboljena, a takođe su pogodne i za pripreme sportista.Planine i jezera Na planinama Srbije se nalaze brojni kulturno-istorijski spomenici; stare crkve i manastiri, tvrđave i stari gradovi, koje pohode brojni turisti tokom letnijih meseci. Kako bi se očuvao bogat biljni i životinjski svet sa brojnim reliktnim, endemskim i retkimn vrstama, pojedine planine su proglašene za nacionalne parkove ili su stavljene pod neki drugi vid zaštite prirode.To su recimo nacionalni parkovi “Fruška Gora”, Kopaonik”, “Tara”… Najposećenije letnje planinske destinacije su Zlatibor, Tara, Fruška gora, Zlatar, Divčibare i druge planine srednje nadmorske visine. Za sve ljubitelje zimskih čarolija; skijanja, klizanja i drugih sportova na snegu, te odmora, zabave i rekreacije u zimskom ambijentu, planine Srbije pružaju velike mogućnosti. To su u prvom redu planine Kopaonik i Zlatibor, kojima se u poslednjih nekoliko godina pridružila Stara planina. Ovi zimski turistički centri raspolažu sa zavidnim smeštajnim kapacitetima, žičarama, ski-liftovima, ski-stazama i drugom neophodnom infrastrukturom za zimski odmor i rekreaciju. Jezera Srbije, kako ona prirodna tako i veštačka, najčešća su destinacija ribolovaca i kupača tokom letnjih meseci. Puna čiste vode i bogata raznovrsnim ribljim svetom, kao prepoznatljive turističke destinacije ističu se Srebrno jezero kod Velikog Gradišta, Palićko jezero na Paliću kod Subotice, te jezero Perućac kod Bajine Bašte.

Seoski turizam Seoski turizam Specifična vrstu turizma u Srbiji je seoski turizam koji zauzima sve značajnije mesto u ukupnoj turističkoj ponudi Srbije. On podrazumeva bogatu turističku uslugu i širok spektar odmorišnih aktivnosti koje za goste organizuju seoska domaćinstva u svojim domovima. Seoski turizam podrazumeva odmor u prirodnom i etno-okruženju daleko od gradske buke i gužve, učestvovanje u seoskim radovima kao posebnom vidu rekreacije i aktivnog odmora, bogatu gastronomsku ponudu starih i autentičnih jela i pića, spremanje zimnice, mogućnost planinarenja, planinskog biciklizma, lova, ribolova i drugih vidova turizma posebnih interesa. Poseban vid seoskog turizma u Vojvodini pružaju salaši koji su kao autentična seoska poljoprivredna gazdinstva pretvoreni u specifične ugostiteljsko-turističke objekte, sa restoranima tradicionalne kuhinje, prenoćištima, raznolikim etno-sadržajima i brojnim zabavnim sadržajima. U Srbiji su po seoskom turizmu poznata sela Kosjerića, Ivanjice, Valjeva, Mionice, Ljiga, te Čajetine, Nove Varoši i Prijepolja.

Dogadaji Događaji (Events) Događaji kao poseban turistički proizvod obuhvataju širok spektar manifestacija; umetničkih, zabavnih, poslovnih, sportskih i drugih koji privlače veliki broj posetilaca, kako iz zemlje tako i iz inostranstva. Naročito su posećeni muzički ferstivali, a najpoznatiji među njima su Međunarodni muzički festival EXIT u Novom Sadu i Sabor trubača u Guči koje svake godine poseti više stotina hiljada ljudi. Veliki broj posetilaca privlače i pozorišne i filmske manifestacije kao što su Sterijino pozorje u Novom Sadu ili BITEF i FEST u Beogradu, kao i manifestacije gastronomije poput Roštiljijada u Leskovcu, te manifestacije u slavu grožđa i viina u Sremskim Karlovcima, Vršcu, Aleksandrovcu…

Nautika

Nautika Globalni turistički nautički proizvod pored mora uključuje i reke i jezera sa aktivnostima uz njih. Srbija uslove za ovu vrstu turizma ima pre svega na Dunavu, Savi i Tisi, odnosno na plovnim rekama. Nautički proizvod obuhvata plovidbu rekama i jezerima, koji osim glavnog motiva plovidbe uključuje i korišćenje objekata nautičke infrastrukture i komplementarnih proizvoda i usluga u funkciji turizma; maarina, pristaništa i vezova, smeštaja, hrane, zabave i drugih sadržaja. Srbija još uvek nema razvijenu nautičku infrastrukturu; mali je broj pristaništa i marina kojima mogu pristupiti turistički brodovi i druga plovila. Kao retko koja kontinentalna zemlja, Srbija ima uslove za jedrenje. Centar srpskog jedrenja nalazi se na Dunavu u Golupcu. Veličina akvatorijuma, stalni vetrovi i širina Dunava od neverovatnih 6,5 kilometara, omogućili su da Golubac ima najbolje uslove za jedrenje na Dunavu u celoj Evropi. Jedriličarski savez Srbije otvorio je u Golupcu jedriličarski centar sa marinom sa dizalicom i benzinskom pompom.