Svi putevi vode u beli grad

PAUNPRESS - Početna


Beograd

Glavni grad Srbije Beograd, grad duge istorije, bogate tradicije i znamenitog kulturno-istorijskog nasleđa, predstavlja političko, ekonomsko i kulturno središte ne samo Srbije nego i cele jugoistočne Evrope i Balkanskog poluostrva. Nalazi se na izuzetno povoljnom geografskom položaju, na ušću Save u Dunav i raskrsnici puteva koji iz jugoistočne Evrope vode prema zapadnoj i srednjoj Evropi, na dodiru Panonske nizije i Balkanskog poluostrva. Sa svojih 1,7 miliona stanovnika, predstavlja jednu od metropola jugoistočne Evrope.

STANOVNIŠTVO I TERITORIJA

U administrativno-teritorijalnoj organizaciji Srbije, pored toga što je prestonica Srbije, Beograd ima status Grada sa lokalnim organima vlasti; gradskom skupštinom, gradonačelnikom, gradskim većem i gradskom upravom. Prostire se na povšini od 3.227 kvadratnih kilometara, sa obe strane Save i Dunava - na levoj sremskoj i desnoj šumadijskoj obali Save i na desnoj sremskoj i šumadijskoj obali Dunava i levoj banatskoj obali Dunava. U njegov sastav ulazi 17 opština; deset gradskih - Vračar, Zvezdara, Savski venac, Stari grad, Rakovica, Novi Beograd, Voždovac, Zemun, Palilula i Čukarica, i sedam prigradskih – Surčin, Obrenovac, Lazarevac, Barajevo, Sopot, Mladanevac i Grocka. Najveća po površini je opština Palilula koja se prostire na 451 kvadratni kilometar. Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Beograd ima 1.659.440 stanovnika. U užem gradskom području živi 1.232.731 stanovnik. Najnaseljenija opština je Novi Beograd u kome živi 214.506 stanovnika. Beograd predstavlja homogenu nacionalnu sredinu čijih 91 odsto stanovnika čine Srbi. Sa po oko jedan odsto u ukupnoj populaciji Beograda učestvuju Romi, Crnogorci, Jugosloveni i Hrvati.

SAOBRAĆAJ

Beograd - saobracaj

Beograd je saobraćajno veoma dostupan. Predstavlja svojevrsno saobraćajno čvorište jugoistočne Evrope. U njemu se ukršta i na sve četiri strane sveta račva više puteva i železničkih pruga. Kroz Beograd prolazi najvažnija saobraćajna veza Evrope sa njenim jugoistokom i sa Turskom, te dalje sa Malom Azijom i Bliskim istokom. To je Koridor 10 - drumsko-železnička žila kucavica Evrope koja u Srbiju dolazi sa zapada iz Hrvatske (auto put E-70 i železnička pruga) i kod Beograda se račva na severni krak koji preko Novog Sada vodi prema Mađarskoj i dalje prema srednjoj Evropi i na južni krak (auto put E-75 i železnička pruga) koji preko Niša svojim istočnim krakom vodi na istok prema Bugarskoj i Turskoj (auto put E-80 i železnička pruga) i na jug preko Makedonije u Grčku. Važna železnička pruga Srbije koja polazi iz Beograda, pored onih na Koridoru 10, je pruga Beograd – Bar kojom Srbija uspostavlja železničku vezu sa Crnom Gorom i Jadranskim morem. Značajna evropska saobraćajnica koja prolazi kroz Beograd je i Koridor 7, to jest Dunav koji podrčjem Beograda teče u dužini od 60 kilometara. Vodeni saobraćaj u Beogradu se odvija i Savom, koja područjem grada teče u dužini od 30 kilometara. Luka “Beograd” se nalazi na desnoj obali Dunavu u neposrednoj blizini Pančevačkog mosta i prvenstveno je namenjena za robni transport, dok se putničko pristanište nalazi na desnoj obali Savi, neposredno ispod Brankovog mosta i osposobljeno je za prijem svih vrsta putničkih plovila. Pošto se Beograd prostire na obalama dve velike reke, on je grad mostova. Trenutno ih ima deset, što drumskih, što železničkih, i jedanaesti se gradi. Najpoznatiji su Brankov most i most “Gazela” preko Save, zatim stari i novi železnički most preko Save, te nedavno sagrađeni Most preko Ade, kao i drumsko-železnilki Pančevački most na Dunavu. Trenutno je u izgradnji Most prijateljstva, takozvani Kineski most, na Dunavu koji će povezati naselja Zemun i Borču. Nosilac vazdušnog saobraćaja u Beogradu je Aerodrum “Nikola Tesla” u Surčinu i nacionalni avio-prevoznik “Air Serbia” koji pretenduje da postane najveći regionalni avio-prevoznik, a aerodrom da postane naznačajnija vazdušna luka jugoistočne Evrope. Beogradski javni gradski prevoz zasnovan je na oko 150 linija autobuskog, tramvajskog i trolejbuskog prevoza, kao i na lokalnom železničkom prevozu “Beovoz”. Prevoz putnika prema beogradskim prigradskim naseljima obavlja autobuski prevoznik “Lasta”.

RELJEF

Reljef šireg područja Beograda veoma je raznolik. U njemu su zastupljeni skoro svi reljefni oblici, počev od ravničarskih predela Panonske nizije u severnim delovima grada preko Save i Dunava, preko lesnih zaravni i aluvijalnih ravni uz reke, do prostranih brdovitih predela i niskih planina Šumadije u južnim delovima grada. Brdoviti reljef Beograda južno od Save i Dunava čini da se grad prostire na preko 20 brda - Banovom, Lekinom, Kanarevom, Julinom, Petlovom, Dedinju, Zvezdari i drugim brdima. Prosečna nadmorska visina Beograda, obeležena u Knez Mihailovoj ulici zajedno sa koordinatama Beograda, iznosi 117 metara, Najviša kota užeg gradskog područja sa 303 metra nadmorske visine nalazi se na Torlaku, a najniža sa 70 metara na dunavskoj Adi Huji. Najistaknutiji predeli u reljefu šumadijskog pobrđa su planine Kosmaj sa nadmorskom visinom od 628 metara i Avala sa nadmorskom visinom od 511 metara. Avala se nalazi oko 15 kilometara južno od Beograda i spada u grupu niskih planina. Zaštićena je kao prirodno dobro sa bogatim biljnim i životinjskim svetom. Na Avali se nalaze dva zaštitna znaka Beograda - Spomenik Neznanom junaku posvećen junacima Prvog svetskog rata podignut 1938. godine i Avalski TV toranj visok 204,5 metara, podignut 1965. godine, pa srušen u NATO bombardovanju 1999. godine, a obnovljen 2010. godine. Planina Kosmaj nalazi se oko 50 kilometara južno od Beograda, u blizini Mladenovca i Sopota. Karakteriše je bogat biljni i životinjski svet, te više kulturno-istorijski znamenitosti na njoj, kao što su srednjovekovni manastiri Pavlovac i Tresije i spomenik palim borcima Drugog svetskog rata. Severno od Save i Dunava su aluvijalne ravni i lesne zaravni koje su odvojene strmim odsecima visokim i do 30 metara. Na levoj obali Save, ispod lesne zaravni Bežanijske kose, na aluvijalnoj ravni ove reke prostiru se novobeogradski stambeni blokovi, a na desnoj obali Dunava, ispod lesnog platoa, je Zemun. Beograd kao grad reka na svom području ima oko 200 kilometara rečnih obala. Njegovim područjem Dunav teče dužinom od 60 kilometara, od Starih Banovaca do Grocke, a Sava dužinom od 30 kilometara, uzvodno od Obrenovca do ušća u Dunav. Na njima postoji 16 rečnih ostrva, od kojih su najveća Ada ciganlija i Veliko ratno ostrvo.

KLIMA

Beograd ima umereno-kontinentalnu klimu, sa toplim letima i blagim zimama. Prosečna godišnja temperatura vazduha iznosi 11,7° C. Najtopliji mesec je jul sa prosečnom temperaturom 21,7° C, a najhladniji januar sa prosečnom temperaturom 0,4° C. Posebno obeležje klimi Beogradu daje snažan i prohladan jugoistočni i istočni vetar košava, koji donosi suvo i hladno vreme. Najčešće duva tokom jeseni i zime, u intervalima od dva do tri dana. Prosečna brzina košave kreće se od 25 do 43 km/h, a u pojedinim udarima dostiže i brzinu do 130 km/h. Košava prečišćava vazduh Beograda i uteruje hladnoću u kosti, kažu Beograđani. Prosečna godišnja količina padavina u Beogradu iznosi blizu 700 mm. Najviše kiše pada u maju i junu. Sneg pada u periodu od novembra do marta. Malo se zadržava na tlu; u proseku oko četrdeset dana. Najviše pada u januaru. Prosečna godišnja suma trajanja sijanja Sunca u Beogradu iznosi 2096 sati. Najveća insolacija, oko 10 časova dnevno, je u julu i avgustu, dok je najveća oblačnost u decembru i januaru, kada sunce sija u proseku oko dva sata dnevno.

ISTORIJA

Beograd je jedan od najstarijih gradova Evrope. Najstariji arheološki nalazi ljudskih naseobina na njegovom području potiču iz daleke praistoriju – iz V milenijuma pre nove ere. Na arheološkom nalazaštu Vinča, u istoimenom beogradskom selu, 15 kilometara jugoistočno od Beograda, na desnoj obali Dunava, koje slovi za jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta Evrope po kome je nazvana čitava jedna ljudska civilizacija i kultura, pronađeni su ostaci ljudskih naseobina iz perioda starijeg neolita, 5.500 godina pre nove ere. Istorijski period života Beograda započeli su Kelti koji su u III veku pre nove ere osnovali utvrđeni grad Singidunum, kojim su Rimljani zavladali u I veku nove ere. Podelom Rimskog carstva na Istočno i Zapadno 395. godine, Singidunum postaje granični grad u sastavu Vizantije. Krajem VI veka Singidunum su osvojili Avari i Sloveni, posle čega se gubi njegovo keltsko ime. Sloveni ga nazivaju Beograd - beli grad, pretpostavlja se po zidinama od belog krečnjaka. Prvi pisani pomen Beograda potiče iz 878. godine. Tokom srednjeg veka Beograd je često menjao vladare; od Franaka i Vizantinaca, preko Bugara i Ugara, do Srba i Turaka. Tokom svoje duge istorije Beograd je 40 puta osvajan, a 38 puta razaran i ponovo podizan. Srpski despot Stefan Lazarević u Beograd je 1403. godine premestio sedište svoje vlasti, čime je on po prvi put postao srpska prestonica. Posle oslobađanja od Turaka, Beograd je ponovo postao srpska prestonica 1841. godine i to ostao do danas, bilo kao prestonica Kraljevine Jugoslavije u prvoj polovini XX veka, ili kao prestonica socijalističke Jugoslavije u drugoj polovini XX veka, i na kraju ponovo prestonica Srbije od 2006. godine. Beograd je danas najveći srpski grad u kome se stvara oko 30 odsto društvenog proizvoda Srbije i metropola jugoistočne Evrope koja preteenduje da postane njeno finansijsko i trgovinsko središte. On je prestonica srpske kulture, obrazovanja i nauke. U njemu se nalazi najveći broj naučnih, kulturnih i obrazovnih institucija od nacionalnog značaja: Srpska akademija nauka i umetnosti, Narodna biblioteka Srbije, Narodni muzej, Narodno pozorište, Beogradski univerzitet, Univerzitet umetnosti i druge. On se svakim danom širi i povećava. Danas ga čine tri celine; stari deo grada na desnoj obali Save i Dunava sa više posebnih naselja, Novi Beograd na levoj obali Save i Zemun na desnoj obali Dunava. Za područje na levoj obali Dunava predviđa se da tokom XXI veka postane “Treći Beograd”.

TURIZAM

Beograd ima uslove za više vidova turizma i u njegovoj više nego bogatoj turističkoj ponudi zastupljene su gotovo sve vrste turističkih proizvoda.

Kruzna putovanja Kružna putovanja („Touring“) Na prvom mestu za obilazak, razgledanje i uživanje svih posetilaca Beograda je njegovo veoma bogato kulturno-istorijsko nasleđe. Na putovanje kroz Beograd i njegovu istoriju i kulturu treba svakako krenuti od znamenite Beogradske tvrđave i najlepšeg beogradskog parka Kalemegdana koji u svojim zelenim nedrima pored tvrđave skriva Vojni muzej, Opservatoriju, Umetnički paviljon “Cvijeta Zuzorić”, Zoološki vrt, brojne spomenike i biste znamenitih ličnosti, kao i simbol Beograda – monumentalni spomenik Pobednik podignut 1928. na najvišem delu Beogradske tvrđave, rad vajara Ivana Meštrovića, te brojne zabavne i sportske sadržaje. Bogatu ponudu kulturno-istorijskog nasleđa Beograda čine i brojne crkve, poput Saborne crkve ili monumentalnog Hrama Svetog Save, zatim beogradski dvorovi i druge velelepne građevine koje predstavljaju vredne spomenike arhitekture, potom brojni spomenici i spomenički kompleksi, te arheološka nalazišta iz praistorije, perioda Rima i srednjeg veka.

Beograd - gradski odmori Gradski odmori („City break”) i Poslovni MICE turizam Sa svojom bogatom ponudom kulturno-istorijskog nasleđa, raznolikih kulturnih manifestacija i drugih događaja, te raznovrsnog šopinga i burnog noćnog života, kao i sa svojim kapacitetima za poslovni i MICE turizam za posetioce sa poslovnim motivima, Beograd je poslednjih godina postao lider ovih vrsta turizma, ne samo u Srbiji, nego i u celoj jugoistočnoj Evropi. Iz godine u godinu sve je veći broj turista, posebno stranih, koji posećuju Beograd zbog kulturnih, zabavnih i sportskih manifestacija koje se održavaju u univerzalnoj dvorani Beogradskoj areni ili na nekom od velikih beogradskih sportskih stadiona, zatim zbog dobrog provoda, posebno noću na beogradskim splavovima ili u čuvenoj beogradskoj boemskoj četvrti Skadarliji, ili radi prisustva nekoj poslovnoj konferenciji i kongresu u Centru „Sava“ koji slovi za jedan od najvećih kongresnih centara jugoistočne Evrope ili Beogradskom sajmu koji svake godine organizuje na desetine sajamskih manifestacija.


Beograd - planine i jezera Planine i jezera Nezaobilazno mesto na turističkoj mapi Beograda je Avala – niska planina na oko 15 kilometara južno od Beograda, koja sa svojih 511 metara nadmorske visine dominira okolnim šumadijskim brežuljicima i brdima. Ona je omiljeno izletište Beograđana i njihovih gostiju. Na Avali se nalaze dva zaštitna znaka Beograda - Spomenik Neznanom junaku posvećen junacima Prvog svetskog rata podignut 1938. godine i Avalski TV toranj, visok 204,5 metara, koji je podignut 1965. godine, pa srušen u NATO bombardovanju 1999. godine, da bi bio obnovljen 2010. godine. Sa tornja se pruža predivan pogled na Beograd i veći deo Šumadije. Omiljeno prirodno izletište Beograđana je i planina Kosmaj koja se nalazi oko 50 kilometara južno od Beograda, u blizini Mladenovca i Sopota. I to je niska planina koja doseže 626 metara nadmorske visine. Primamljivom za posetioce je čini očuvana priroda i bogat biljni i životinjski svet, te više kulturno-istorijskih znamenitosti na njoj, poput srednjovekovnih manastira Pavlovca i Tresija i spomenika palim borcima Drugog svetskog rata.

Beograd - dogadjaji Događaji (Events) Događaji kao poseban turistički proizvod obuhvataju širok spektar manifestacija; umetničkih, zabavnih, poslovnih, sportskih i drugih koji privlače veliki broj posetilaca, kako iz zemlje tako i iz inostranstva. I po ovom turističkom proizvodu, Beograd poslednjih godina postaje lider u regionu. Svake godine u Beogradu se održavaju brojne manifestacije, počev od kulturnih i umetničkih, preko zabavnih, do sportskih i poslovnih. Iz oblasti kulture veliki broj posetilaca privlači filmski festival FEST, teatarski BITEF, Festival dokumentarnog i kratkometražnog filma, manifestacija likovne umetnosti Oktobarski salon, muzičke umetnosti BEMUS, Sajam knjiga, u oblasti zabave naročito su posećeni brojni muzički koncerti, kako svetskih tako i domaćih muzičkih zvezda koji se najčešće održavaju u Beogradskoj areni, a iz oblasti sporta Beogradski maraton i brojna sportska nadmetanja evropskog i svetskog ranga.